Wielka Koalicja i początek przełomu

Wielka Koalicja zaczęła formować się w 1941 roku, gdy USA przyjęło Lend-Lease Act, umożliwiający dostarczanie sprzętu wojskowego sojusznikom. Punktem zwrotnym było spotkanie prezydenta Roosevelta i premiera Churchilla, którzy 14 sierpnia 1941 r. podpisali Kartę Atlantycką, określającą wspólne cele wojenne.

Do pełnego zaangażowania USA w wojnę doprowadziło dopiero japońskie uderzenie na Pearl Harbor 7 grudnia 1941 r. W odpowiedzi Stany Zjednoczone wypowiedziały wojnę Japonii, a Hitler wypowiedział wojnę USA 11 grudnia 1941 r. Proces tworzenia koalicji antyhitlerowskiej przypieczętowało podpisanie Deklaracji Narodów Zjednoczonych w styczniu 1942 r.

Warto wiedzieć! Atak na Pearl Harbor był ogromnym zaskoczeniem dla Amerykanów i doprowadził do zniszczenia znacznej części floty USA na Pacyfiku, ale paradoksalnie przyspieszył zaangażowanie tego mocarstwa w wojnę światową.

Konferencja w Casablance w styczniu 1943 r. między Rooseveltem i Churchillem potwierdziła dalszą współpracę i wspólną strategię aliantów w walce z państwami Osi.

Front wschodni i afrykański

Na froncie wschodnim losy wojny odmieniła bitwa stalingradzka. Po ofensywie niemieckiej w kierunku Kaukazu, niemiecki generał von Paulus prowadził oblężenie Stalingradu, ale to jego 6. Armia ostatecznie musiała skapitulować 2 lutego 1943 r. Kilka miesięcy później Wehrmacht poniósł kolejną druzgocącą klęskę w bitwie na Łuku Kurskim (5 lipca 1943 r.).

Armia Czerwona przeszła do ofensywy, docierając do przedwojennej granicy polsko-radzieckiej na początku 1944 r. Odblokowano Leningrad, a Finlandia skapitulowała. Kluczowa operacja "Bagration" rozpoczęta 22 czerwca 1944 r. doprowadziła do uderzenia przez Białoruś i dotarcia Armii Czerwonej do linii Wisły, gdzie ofensywa zatrzymała się po wybuchu powstania warszawskiego.

W Afryce Północnej początkowo sukcesy odnosił legendarny generał Rommel ze swoim Afrika Korps. W obronie Tobruku brała udział Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich pod dowództwem gen. Kopańskiego. Przełom nastąpił podczas drugiej bitwy pod El-Alamejn $23 X-4 XI 1942 r.$, którą wygrały brytyjskie siły gen. Montgomery'ego.

Ciekawostka: Operacja "Torch" przeprowadzona przez gen. Eisenhowera w Maroku i Algierii $8-16 XI 1942 r.$ była pierwszą wspólną amerykańsko-brytyjską operacją lądową w tej wojnie!

Ostateczna kapitulacja wojsk Osi w Afryce Północnej nastąpiła 13 maja 1943 r., co otworzyło aliantom drogę do Włoch.

Kampania włoska i konferencje Wielkiej Trójki

Aliantów lądowanie we Włoszech rozpoczęło się od desantu na Sycylii 10 lipca 1943 r. Wydarzenie to doprowadziło do obalenia Mussoliniego 25 lipca 1943 r., a nowym premierem został Pietro Badoglio. Mussolini jednak nie zrezygnował i utworzył marionetkową Włoską Republikę Socjalną na północy kraju.

Jedną z najważniejszych bitew kampanii włoskiej było starcie o Monte Cassino w maju 1943 r., w którym ważną rolę odegrał 2. Korpus Polski pod dowództwem gen. Władysława Andersa. Była to część walk o przełamanie niemieckiej linii Gustawa, później alianci musieli jeszcze przebić się przez linię Gotów.

Losy powojenne świata zaczęły się kształtować podczas konferencji Wielkiej Trójki, w których uczestniczyli przywódcy ZSRR (Stalin), USA (Roosevelt) i Wielkiej Brytanii (Churchill). Na konferencji w Teheranie (28 XI-1 XII 1943 r.) zadecydowano m.in. o otwarciu drugiego frontu we Francji zamiast na Bałkanach.

Pamiętaj! Podczas konferencji w Teheranie dominującą rolę odgrywali Roosevelt i Stalin, co miało ogromne znaczenie dla powojennego układu sił w Europie.

Warto zauważyć, że w Teheranie podjęto również decyzję o wycofaniu poparcia dla czetników i udzieleniu pomocy partyzantom Josipa Broza-Tito w Jugosławii.

Wojna na Dalekim Wschodzie

Japonia rozpoczęła ekspansję na Pacyfiku po podpisaniu paktu trzech (27 IX 1940 r.), który uznawał Wschodnią Azję za obszar jej dominacji. Zabezpieczając swoje północne granice, Japonia zawarła również pakt o nieagresji z ZSRR (13 IV 1941 r.).

Punktem zwrotnym był atak na Pearl Harbor 7 grudnia 1941 r., zaplanowany przez admirała Isoroku Yamamoto. W odpowiedzi prezydent Roosevelt wypowiedział Japonii wojnę, co doprowadziło do pełnego zaangażowania USA w konflikt.

Początkowo Japończycy odnosili sukcesy, zdobywając Singapur (15 II 1942 r.) i prowadząc walki o Filipiny. Przełom nastąpił podczas bitwy pod Midway $4-7 VI 1942 r.$, gdzie Amerykanie odnieśli decydujące zwycięstwo. Ważną rolę odegrały też walki o Guadalcanal, które zakończyły się zwycięstwem aliantów w lutym 1943 r.

Amerykanie przyjęli strategię "żabich skoków", omijając silnie bronione wyspy i atakując słabiej chronione punkty. Na południu Pacyfiku operacjami dowodził gen. Douglas MacArthur, a we wschodniej części admirał Chester Nimitz.

Czy wiesz, że? Podczas zdobywania wyspy Iwo Jimy powstało jedno z najbardziej ikonicznych zdjęć II wojny światowej - amerykańscy żołnierze wznoszący flagę na górze Suribachi.

Do końcowych etapów wojny na Pacyfiku należały bitwy o Morze Filipińskie, wyspę Leyte oraz zdobycie wysp Iwo Jimy i Okinawy w kwietniu 1945 r., co otworzyło drogę do inwazji na Japonię.