W trakcie wojny polsko-rosyjskiej 1792 wyróżnili się dwaj polscy generałowie: książę Józef Poniatowski i Tadeusz Kościuszko. Odnieśli oni znaczące sukcesy w bitwach pod Zieleńcami i Dubienką, choć tylko chwilowo powstrzymały one marsz wojsk rosyjskich.

Example: Po zwycięstwie w bitwie pod Zieleńcami w czerwcu 1792 roku, król Stanisław August Poniatowski ustanowił Order Virtuti Militari - najwyższe polskie odznaczenie wojskowe.

Mimo początkowych sukcesów, król i większość członków Straży Praw, w obawie przed kolejnym rozbiorem, postanowili przystać na warunki stawiane przez Rosję. W lipcu 1792 roku król przystąpił do konfederacji targowickiej, co spotkało się z protestem obrońców reform, którzy opuścili kraj.

Quote: "Słowo 'targowica' stało się synonimem zdrady."

II rozbiór Polski nastąpił na początku 1793 roku, gdy Rosja i Prusy podpisały kolejny traktat rozbiorowy. Rosja zagarnęła tereny dzisiejszej Ukrainy i Białorusi, podczas gdy Prusy zajęły Wielkopolskę, Kujawy i północną część Mazowsza, w tym strategicznie ważne miasta Gdańsk i Toruń.

II rozbiór Polski miał daleko idące konsekwencje dla Rzeczypospolitej. Oba mocarstwa zagarnęły obszar podobny wielkością do dzisiejszego państwa polskiego, znacząco osłabiając pozycję kraju.

Highlight: Austria nie uczestniczyła w II rozbiorze Polski.

We wrześniu 1793 roku zwołano do Grodna sejm, który pod presją wojsk rosyjskich:

• Uznał traktat rozbiorowy
• Odwołał wiele reform Sejmu Wielkiego, w tym Konstytucję 3 maja
• Przywrócił Radę Nieustającą
• Pozbawił króla i sejm realnej władzy

Definition: Sejm grodzieński - ostatni sejm w dziejach państwa polsko-litewskiego, który odbył się w 1793 roku w Grodnie.

Zamek Królewski w Grodnie stał się symbolicznym miejscem upadku Rzeczypospolitej, gdzie nie tylko odbył się ostatni sejm, ale także gdzie król Stanisław August podpisał akt abdykacji w 1795 roku.

Po II rozbiorze Polski, Rzeczpospolita została znacznie osłabiona. Rządy w kraju sprawował faktycznie rosyjski ambasador, co ograniczało suwerenność państwa.

Highlight: Przyczyny 3 rozbioru Polski zaczęły kształtować się już po II rozbiorze, gdy patrioci na emigracji planowali zbrojne powstanie przeciw zaborcom.

W kraju powstawały organizacje spiskowe, a z Francji docierały wieści o postępach rewolucji, co inspirowało Polaków do dalszej walki o niepodległość.

Example: Powstanie kościuszkowskie w 1794 roku było bezpośrednią reakcją na skutki II rozbioru i próbą ratowania niepodległości Rzeczypospolitej.

Sytuacja po II rozbiorze ostatecznie doprowadziła do 3 rozbioru Polski w 1795 roku, co oznaczało koniec istnienia Rzeczypospolitej jako niepodległego państwa na 123 lata.

Wojna polsko-rosyjska 1792 miała swoje korzenie w sprzeciwie Rosji i innych zaborców wobec wzmocnienia Rzeczypospolitej. Przeciwnicy Konstytucji 3 maja, należący do obozu hetmańskiego, przy wsparciu Rosji dążyli do obalenia reform Sejmu Wielkiego.

Highlight: Konfederacja targowicka, zawiązana w kwietniu 1792 roku w Petersburgu przez Seweryna Rzewuskiego i Ksawerego Branickiego, miała na celu obalenie reform i przywrócenie dawnego ustroju Rzeczypospolitej.

Katarzyna II wykorzystała konfederację targowicką jako pretekst do interwencji. W maju 1792 roku wojska rosyjskie wkroczyły na ziemie Rzeczypospolitej, rozpoczynając wojnę polsko-rosyjską 1792.

Vocabulary: Konfederacja targowicka - związek szlachty polskiej zawiązany w 1792 roku, przeciwny reformom Sejmu Czteroletniego i Konstytucji 3 maja.

Armia polsko-litewska, choć niewyszkolona i znacznie mniejsza od rosyjskiej, stawiła opór najeźdźcy.