Strona 2: Zjawiska kulturowe i motywy literackie

Główne zjawiska kulturowe

Kontrreformacja stanowiła odpowiedź Kościoła katolickiego na reformację, a jej program został opracowany podczas soboru trydenckiego $1545-1563$.

Definition: Sarmatyzm to ideologia polskiej szlachty, wywodzącej swoje pochodzenie od starożytnych Sarmatów, kształtująca polską obyczajowość i kulturę od XVI wieku do rozbiorów.

Vocabulary: Konceptyzm - nurt literacki oparty na oryginalnym pomyśle (koncepcie) mającym zaskakiwać odbiorcę.

Motywy literackie

Najważniejsze motywy w literaturze baroku to:

• Vanitas (marność) - obecny w dziełach Daniela Naborowskiego i Mikołaja Sępa Szarzyńskiego
• Nieszczęśliwa miłość - przedstawiona w utworach Jana Andrzeja Morsztyna i Williama Szekspira
• Żądza władzy - zobrazowana w "Makbecie" Szekspira
• Życie żołnierza - opisane w "Pamiętnikach" Paska

Quote: "Marność nad marnościami i wszystko marność" - kluczowe przesłanie motywu vanitas pochodzące z biblijnej Księgi Koheleta.

Strona 1: Podstawowe informacje o baroku

Ramy czasowe i pochodzenie nazwy epoki

Epoka baroku w Europie trwała od schyłku XVI do pierwszej połowy XVII wieku, natomiast w Polsce okres ten wydłużył się do połowy XVIII wieku. Nazwa pochodzi od portugalskiego słowa "barocco" oznaczającego perłę o nieregularnym kształcie.

Highlight: Najważniejsze złote myśli epoki to "Myślę, więc jestem" Kartezjusza oraz "Człowiek jest tylko trzciną, najwątlejszą w przyrodzie, ale trzciną myślącą" Pascala.

Nurty literackie i ich przedstawiciele

W literaturze baroku wyróżniamy trzy główne nurty:

• Dworski (Jan Andrzej Morsztyn)
• Sarmacki (Jan Chryzostom Pasek)
• Metafizyczny (Mikołaj Sęp Szarzyński)

Definition: Cechy sztuki barokowej to przede wszystkim kontrast, zawiłość formy, iluzjonizm, uduchowienie, dynamizm w rzeźbie, paradoks, motywy antyczne i alegoryczność.

Example: Najważniejsze odkrycia naukowe epoki to obserwacje Księżyca przez Jana Heweliusza, maszyna licząca Blaise'a Pascala i teleskop zwierciadlany Izaaka Newtona.