Język polski1278Zaktualizowano 3 lis 20261 strona

Funkcje języka - sprawdzian liceum, matura 2023 i 2024

Zgłoś
user profile picture
Natalia Jozefczyk@nataliajozefczyk_fbli
Funkcje wypowiedzi to kluczowe elementy komunikacji językowej, które określają cel i charakter przekazu. Funkcje językowe odgrywają istotną rolę w analizie tekstów, szczególnie ważne dla uczniów przygotowujących się do sprawdzianu z języka polskiego w liceum . Poniżej przedstawiono szczegółowy opis różnych funkcji językowych wraz z ich charakterystyką i przykładami. Funkcja informatywna jest podstawową funkcją obecną w każdej wypowiedzi Funkcja poetycka wykorzystuje środki stylistyczne do tworzenia piękna językowego Funkcja ekspresywna wyraża emocje i uczucia nadawcy Funkcja magiczna pojawia się w życzeniach i formułach magicznych Funkcja perswazyjna ma na celu przekonanie odbiorcy Funkcja metajęzykowa dotyczy wypowiedzi o samym języku Funkcja impresywna zawiera prośby i rozkazy Funkcja manipulacyjna wpływa na odbiorcę w sposób niejawny Funkcja stanowiąca jest charakterystyczna dla języka prawnego i formalnego
funkcje wypowiedzi  – strona 1

Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę.
To nic nie kosztuje!

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

Funkcje wypowiedzi - kluczowe elementy komunikacji

Funkcje językowe stanowią fundamentalny aspekt analizy tekstów i są niezbędne do zrozumienia dla uczniów przygotowujących się do sprawdzianu z języka polskiego w liceum. Strona przedstawia graficzne zestawienie najważniejszych funkcji wypowiedzi, które są istotne zarówno w codziennej komunikacji, jak i w analizie literackiej.

Definicja: Funkcje wypowiedzi to cele, jakie realizuje nadawca poprzez swój komunikat językowy.

Funkcja informatywna jest przedstawiona jako centralna i obecna w każdej wypowiedzi. Jest to podstawowa funkcja języka, polegająca na przekazywaniu informacji.

Highlight: Funkcja informatywna znajduje się w każdej wypowiedzi i stanowi fundament komunikacji językowej.

Funkcja poetycka jest związana z estetycznym aspektem języka. Wykorzystuje metafory i inne środki stylistyczne, aby tworzyć "piękne zdania" i obrazy poetyckie.

Example: Przykładem funkcji poetyckiej może być użycie metafory "złote łany zbóż" zamiast prostego opisu "dojrzałe zboże".

Funkcja ekspresywna służy do wyrażania uczuć i emocji nadawcy. Jest często spotykana w literaturze, szczególnie w poezji lirycznej.

Funkcja magiczna, choć oznaczona jako dodatkowa i nieobowiązkowa, jest interesującym elementem. Pojawia się, gdy wypowiadamy życzenia lub stosujemy formuły magiczne.

Vocabulary: Funkcja magiczna - funkcja języka pojawiająca się w sytuacjach, gdy słowom przypisuje się moc sprawczą, np. w życzeniach czy zaklęciach.

Funkcja perswazyjna ma na celu przekonanie odbiorcy do określonych poglądów lub działań. Jest blisko związana z funkcją impresywną, która zawiera prośby i rozkazy.

Funkcja metajęzykowa dotyczy wypowiedzi o samym języku. Jest często wykorzystywana w edukacji, np. gdy nauczyciel wyjaśnia zasady gramatyki.

Example: Zdanie "Czasownik to część mowy oznaczająca czynność lub stan" pełni funkcję metajęzykową.

Funkcja manipulacyjna, choć nie jest wyróżniona graficznie, jest istotnym elementem komunikacji, szczególnie w kontekście mediów i reklamy.

Funkcja stanowiąca jest najczęściej używana w prawie i formalnych dokumentach. Służy do ustanawiania nowych stanów rzeczywistości poprzez język.

Highlight: Znajomość funkcji językowych jest kluczowa dla uczniów przygotowujących się do matury z języka polskiego, gdyż pomaga w analizie i interpretacji tekstów literackich oraz użytkowych.

Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...

Funkcje językowe to określone cele, które realizujemy poprzez wypowiedzi w języku. Każda wypowiedź może pełnić kilka funkcji jednocześnie, ale zwykle jedna z nich dominuje. Na funkcje wypowiedzi składają się m.in. funkcja informatywna (przekazywanie informacji), ekspresywna (wyrażanie emocji), poetycka (skupienie na formie przekazu) czy impresywna (wpływanie na odbiorcę). Przygotowując się do sprawdzianu z funkcji języka w liceum, warto zwrócić uwagę na umiejętność ich rozpoznawania w różnych tekstach.

Funkcję poetycką rozpoznasz, gdy autor skupia się na formie przekazu, a nie tylko na treści. W tekstach z dominującą funkcją poetycką znajdziesz liczne środki stylistyczne, takie jak metafory, porównania, epitety czy aliteracje. Język staje się "piękny", bardziej ozdobny niż w codziennej komunikacji. Przykłady funkcji poetyckiej możesz znaleźć przede wszystkim w poezji, ale również w hasłach reklamowych, tytułach książek czy filmów, gdzie liczy się brzmienie i forma językowa.

Choć obie funkcje mają na celu wpłynięcie na odbiorcę, istnieją między nimi subtelne różnice. Funkcja impresywna pojawia się w prośbach, rozkazach czy poleceniach, które bezpośrednio nakłaniają odbiorcę do działania. Natomiast perswazja jest bardziej wyrafinowana – przekonuje subtelnymi metodami, odwołując się do emocji, wartości czy autorytetów. W zadaniach maturalnych z funkcji językowych często trzeba rozróżnić te dwie formy wpływu na odbiorcę, przy czym perswazja bywa trudniejsza do zidentyfikowania.

Funkcję metajęzykową stosujemy, gdy mówimy o samym języku – jego regułach, gramatyce czy znaczeniach słów. Jest to swego rodzaju język o języku. Ta funkcja metajęzykowa jest charakterystyczna dla podręczników gramatyki, lekcji języka polskiego czy dyskusji o znaczeniach słów. Przykładowo, gdy nauczyciel wyjaśnia zasady interpunkcji lub gdy zastanawiasz się nad różnicą między synonimami, używasz właśnie tej funkcji. Na maturze z języka polskiego rozpoznawanie tej funkcji jest istotne, zwłaszcza w kontekście pytań niejawnych dotyczących analizy tekstów.

Dodatkowe Źródła

  1. Język polski. Zrozumieć tekst, zrozumieć człowieka pod redakcją Dariusza Chemperka i Adama Kalbarczyka, WSiP 2019, Podręcznik, Kompleksowe omówienie funkcji języka z licznymi przykładami i ćwiczeniami - Link

  2. Gramatyka i stylistyka Hanna Jadacka, PWN 2020, Podręcznik, Szczegółowa analiza funkcji językowych w kontekście matury z języka polskiego - Link

  3. Jak zdać maturę z języka polskiego? Donata Dominik-Stawicka, Helion 2022, Poradnik, Zawiera rozdział poświęcony funkcjom wypowiedzi z przykładami zadań maturalnych - Link

  4. Teoria literatury i metodologia badań literackich Michał Głowiński, Henryk Markiewicz, Universitas 2021, Monografia, Akademickie ujęcie funkcji poetyckiej i innych funkcji języka - Link

Sprawdź swoją wiedzę

  1. Przeanalizuj reklamy telewizyjne (5-6 przykładów) i zidentyfikuj w nich wszystkie funkcje języka. Zwróć szczególną uwagę na funkcję perswazyjną i manipulacyjną - spisz konkretne zwroty i techniki, które wykorzystano.

  2. Stwórz krótki tekst literacki (np. wiersz lub opowiadanie), w którym świadomie zastosujesz co najmniej cztery różne funkcje językowe. Zaznacz kolorami fragmenty realizujące poszczególne funkcje i wyjaśnij swój wybór środków językowych.

Podobne notatki

Język polski

Rodzaje Liryki w Literaturze

Zgłębiaj różne rodzaje liryki, w tym liryki bezpośredniej i inwokacyjnej. Dowiedz się, jak autorzy wyrażają swoje uczucia i myśli poprzez wiersze i piosenki. Idealne dla uczniów literatury, którzy chcą zrozumieć istotę liryki i jej formy. Typ: podsumowanie.

8 SP3746
Język polski

Rodzaje Wypowiedzeń i Części Zdania

Zrozumienie rodzajów wypowiedzeń oraz budowy zdań w języku polskim. Dowiedz się o podmiocie, orzeczeniu, przydawce, dopełnieniu i okoliczniku. Idealne dla uczniów przygotowujących się do lekcji gramatyki. Typ: notatka edukacyjna.

5 SP13 727462
Język polski

Budowa Rozprawki

Zrozumienie struktury rozprawki: wstęp, rozwinięcie z argumentami oraz zakończenie. Przewodnik po zwrotach i słownictwie niezbędnym do skutecznego formułowania wypowiedzi. Idealne dla uczniów przygotowujących się do pisania rozprawki.

7 SP320551
Język polski

Funkcje Językowe i Komunikacja

Zrozumienie aktów komunikacji językowej oraz funkcji wypowiedzi. Obejmuje różne formy ekspresji, w tym funkcje informacyjne, ekspresywne, impresywne, fatyczne, stanowcze i poetyckie. Idealne dla studentów językoznawstwa i komunikacji.

1114640
Język polski

Różnice między zdaniem a równoważnikiem

Zrozum różnice między zdaniem a równoważnikiem zdania. Dowiedz się, co definiuje zdanie, jakie ma cechy oraz jak rozpoznać równoważnik zdania. Przykłady i wyjaśnienia pomogą w przyswojeniu tych kluczowych pojęć w języku polskim.

6 SP147030
Język polski

Zasady Składni

Przewodnik po zasadach składni dla uczniów klasy 5. Dowiedz się o typach wypowiedzeń, częściach zdania, rodzajach podmiotów oraz strukturze zdań pojedynczych i złożonych. Zrozumienie tych kluczowych koncepcji pomoże w poprawnym formułowaniu zdań i analizie ich budowy.

4 SP244785

Najpopularniejsze notatki: Rodzaje zdań

Język polski

Jak Napisać Rozprawkę

Przewodnik krok po kroku po pisaniu rozprawki. Dowiedz się, jak zbudować wstęp, rozwinięcie i zakończenie, oraz jak formułować argumenty. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów, w tym maturalnych i ósmoklasisty. Zawiera przydatne zwroty i najczęstsze błędy do uniknięcia.

8 SP31 197540
Język polski

Funkcje Językowe: Kluczowe Aspekty

Zrozumienie funkcji językowych, w tym informatywnej, ekspresywnej, impresywnej, poetyckiej, metajęzykowej, fatycznej, magicznej i stanowiącej. Dowiedz się, jak te funkcje wpływają na komunikację i interakcje międzyludzkie. Idealne dla studentów językoznawstwa i literatury.

8 SP322660
Język polski

Egzamin ósmoklasisty: Język polski

Kompleksowe notatki do egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego, obejmujące gramatykę, składnię, części mowy, rodzaje zdań oraz gatunki literackie. Idealne do nauki i powtórek przed egzaminem. Zawiera również zasady ortograficzne i interpunkcyjne.

6 SP43 0453231
Język polski

Funkcje Językowe w Komunikacji

Zrozumienie funkcji językowych w akcie komunikacji. Odkryj ekspresywną, impresywną, fatyczną, meta-językową, poetycką i informacyjną rolę języka. Idealne dla studentów językoznawstwa i komunikacji.

1283761
Język polski

Funkcje Języka: Kluczowe Typy

Odkryj pięć podstawowych funkcji języka: informatywną, impresywną, ekspresywną, poetycką i fatyczną. Zrozum ich cele, formy oraz środki językowe, które kształtują komunikację. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów lub chcących pogłębić wiedzę o języku.

1346868
Język polski

Funkcje Stylów Językowych

Zrozumienie pięciu podstawowych stylów językowych: urzędowego, naukowego, artystycznego, publicystycznego i potocznego. Dowiedz się, jak każdy styl wpływa na komunikację i jakie ma cechy charakterystyczne. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z języka polskiego.

7 SP4704129
Język polski

Mowa zależna i niezależna

J. Polski Mowa zależna i niezależna

6 SP221539
Język polski

Cechy Stylów Językowych

Przewodnik po pięciu głównych stylach językowych w polskim: potocznym, artystycznym, urzędowym, naukowym i publicystycznym. Zawiera charakterystykę, cele wypowiedzi oraz zastosowanie każdego stylu. Idealne dla studentów języka polskiego i lingwistyki.

7 SP90515
Język polski

Funkcjonalne Style Wypowiedzi

Zrozumienie różnych stylów funkcjonalnych wypowiedzi, w tym naukowego, urzędowego, retorycznego, religijnego, popularno-naukowego, publicystycznego, potocznego i artystycznego. Odkryj kluczowe cechy każdego stylu, ich zastosowanie oraz charakterystyczne elementy językowe. Idealne dla studentów i osób przygotowujących się do egzaminów z zakresu języka polskiego.

34172115

Najpopularniejsze notatki: Język polski

Język polski

Dżuma: Tematy i Motywy

Analiza powieści 'Dżuma' Alberta Camusa, obejmująca kluczowe tematy, takie jak dżuma jako symbol zła, absurd oraz wojny. Zawiera omówienie postaci, ich postaw wobec epidemii, znaczenie tytułu oraz kazania ojca Paneloux. Idealne dla studentów literatury i filozofii, poszukujących głębszego zrozumienia utworu.

349 7461260
Język polski

Antyk - notatka

Hejka! Oto krótka notatka z Antyku. Jest tu o filozofii, o teatrze, o Antygonie, Mitologii i Iliadzie.

115 215404
Język polski

Dziady III: Mesjanizm i Bunt

Analiza 'Dziadów' cz. III Adama Mickiewicza, koncentrująca się na tematach mesjanizmu, buntu prometeiskiego oraz moralnych dylematach bohaterów. Obejmuje genezę utworu, kontekst historyczny, kluczowe motywy oraz postacie, takie jak Konrad i Ksiądz Piotr. Idealna dla studentów literatury i historii Polski.

1167 3287040
Język polski

Mity Greckie: Kluczowe Opowieści

Zanurz się w fascynujący świat mitologii greckiej. Odkryj kluczowe mity, takie jak historia Prometeusza, Demeter i Persefony, oraz Syzyfa. Poznaj bogów, herosów i ich niezwykłe przygody, które kształtowały wierzenia starożytnych Greków. Idealne dla studentów literatury i mitologii.

140 4591289
Język polski

Inny Świat: Wspomnienia z Jercewa

Odkryj 'Inny Świat' Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, autobiograficzną powieść dokumentalną, która ukazuje brutalne realia życia w radzieckim obozie pracy. Autor, oskarżony o szpiegostwo, dzieli się swoimi przeżyciami, refleksjami na temat ludzkiej psychiki oraz relacjami z innymi więźniami. Poznaj głębokie analizy moralności, cierpienia i nadziei w nieludzkich warunkach. Idealne dla studentów literatury i historii, którzy pragną zrozumieć kontekst wojenny i totalitarny.

316 062372
Język polski

Postawy wobec zła w Dżumie

Analiza postaw bohaterów w powieści 'Dżuma' Alberta Camusa. Zawiera omówienie kluczowych postaci, ich motywacji oraz cytatów ilustrujących walkę ze złem. Idealne dla studentów literatury i filozofii. Typ: podsumowanie.

1119 2255260
Język polski

Mity Greckie i Bogowie

Zanurz się w fascynujący świat mitologii greckiej, odkrywając kluczowe mity, takie jak opowieści o Perseuszu, Edypie, Prometeuszu oraz bogach olimpijskich. Ta notatka zawiera szczegółowe opisy postaci, ich atrybutów oraz znaczenie mitów w kontekście kultury greckiej. Idealna dla studentów literatury i mitologii. Typ: streszczenie.

127 5971278
Język polski

Biblia

Notatka z Biblii do matury z języka polskiego

17393203
Język polski

Edelman i Powstanie w Getcie

Analiza lektury 'Zdążyć przed Panem Bogiem' Hanny Krall, koncentrująca się na tematach takich jak etyka, cierpienie, oraz heroizm w kontekście powstania w warszawskim getcie. Opracowanie omawia genezę, problematykę oraz kluczowe postacie, w tym Marka Edelmana, ukazując złożoność wyborów moralnych w obliczu Holokaustu.

316 215380

Najpopularniejsze notatki

Język polski

Dżuma: Tematy i Motywy

Analiza powieści 'Dżuma' Alberta Camusa, obejmująca kluczowe tematy, takie jak dżuma jako symbol zła, absurd oraz wojny. Zawiera omówienie postaci, ich postaw wobec epidemii, znaczenie tytułu oraz kazania ojca Paneloux. Idealne dla studentów literatury i filozofii, poszukujących głębszego zrozumienia utworu.

349 7461260
Język polski

Antyk - notatka

Hejka! Oto krótka notatka z Antyku. Jest tu o filozofii, o teatrze, o Antygonie, Mitologii i Iliadzie.

115 215404
Język polski

Dziady III: Mesjanizm i Bunt

Analiza 'Dziadów' cz. III Adama Mickiewicza, koncentrująca się na tematach mesjanizmu, buntu prometeiskiego oraz moralnych dylematach bohaterów. Obejmuje genezę utworu, kontekst historyczny, kluczowe motywy oraz postacie, takie jak Konrad i Ksiądz Piotr. Idealna dla studentów literatury i historii Polski.

1167 3287040
Język angielski

Czasy w Języku Angielskim

Kompleksowe notatki dotyczące podstawowych czasów w języku angielskim, idealne dla maturzystów 2025. Zawierają szczegółowe omówienie Present Simple, Present Continuous, Past Simple, Past Perfect i innych, z przykładami i zasadami użycia. Przygotuj się skutecznie do egzaminu z tym 46-stronicowym materiałem!

427 7691337
Język polski

Mity Greckie: Kluczowe Opowieści

Zanurz się w fascynujący świat mitologii greckiej. Odkryj kluczowe mity, takie jak historia Prometeusza, Demeter i Persefony, oraz Syzyfa. Poznaj bogów, herosów i ich niezwykłe przygody, które kształtowały wierzenia starożytnych Greków. Idealne dla studentów literatury i mitologii.

140 4591289
Język polski

Inny Świat: Wspomnienia z Jercewa

Odkryj 'Inny Świat' Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, autobiograficzną powieść dokumentalną, która ukazuje brutalne realia życia w radzieckim obozie pracy. Autor, oskarżony o szpiegostwo, dzieli się swoimi przeżyciami, refleksjami na temat ludzkiej psychiki oraz relacjami z innymi więźniami. Poznaj głębokie analizy moralności, cierpienia i nadziei w nieludzkich warunkach. Idealne dla studentów literatury i historii, którzy pragną zrozumieć kontekst wojenny i totalitarny.

316 062372
Język polski

Postawy wobec zła w Dżumie

Analiza postaw bohaterów w powieści 'Dżuma' Alberta Camusa. Zawiera omówienie kluczowych postaci, ich motywacji oraz cytatów ilustrujących walkę ze złem. Idealne dla studentów literatury i filozofii. Typ: podsumowanie.

1119 2255260
Język angielski

Czasy w języku angielskim na egzamin ósmoklasisty.

Wszystkie czasy na egzamin ósmoklasisty z języka angielskiego (2025)!<3

8 SP17 225442
Język polski

Mity Greckie i Bogowie

Zanurz się w fascynujący świat mitologii greckiej, odkrywając kluczowe mity, takie jak opowieści o Perseuszu, Edypie, Prometeuszu oraz bogach olimpijskich. Ta notatka zawiera szczegółowe opisy postaci, ich atrybutów oraz znaczenie mitów w kontekście kultury greckiej. Idealna dla studentów literatury i mitologii. Typ: streszczenie.

127 5971278

Zobacz, co mówią o nas nasi użytkownicy. Pokochali nas, pokochasz też i Ty.

4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Stefan Sużytkownik iOS

Aplikacja jest bardzo prosta i dobrze przemyślana. Do tej pory znalazłem wszystko, czego szukałem i mogłem się wiele nauczyć z innych notatek! Na pewno wykorzystam aplikację do pomocy przy robieniu prac domowych! No i oczywiście bardzo pomaga też jako inspiracja do robienia swoich notatek.

Samantha Klichużytkownik Androida

Ta aplikacja jest naprawdę świetna. Jest tak wiele notatek i pomocnych informacji [...]. Moim problematycznym przedmiotem jest język niemiecki, a w aplikacji jest w czym wybierać. Dzięki tej aplikacji poprawiłam swój niemiecki. Polecam ją każdemu.

Annaużytkownik iOS

Wow, jestem w szoku. Właśnie wypróbowałam aplikację, ponieważ widziałam ją kilka razy reklamowaną na TikToku jestem absolutnie w szoku. Ta aplikacja jest POMOCĄ, której potrzebujesz w szkole i przede wszystkim oferuje tak wiele rzeczy jak notatki czy streszczenia, które są BARDZO pomocne w moim przypadku.

Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...

Nasz asystent AI jest specjalnie dostosowany do potrzeb uczniów. W oparciu o miliony treści, które mamy na platformie, możemy udzielać uczniom naprawdę znaczących i trafnych odpowiedzi. Ale nie chodzi tylko o odpowiedzi, towarzysz prowadzi również uczniów przez codzienne wyzwania związane z nauką, ze spersonalizowanymi planami nauki, quizami lub treściami na czacie i 100% personalizacją opartą na umiejętnościach i rozwoju uczniów.

Aplikację możesz pobrać z Google Play i Apple Store.

Tak, masz całkowicie darmowy dostęp do wszystkich notatek w aplikacji, możesz w każdej chwili rozmawiać z Ekspertami lub ich obserwować. Możesz użyć punktów, aby odblokować pewne funkcje w aplikacji, które również możesz otrzymać za darmo. Dodatkowo oferujemy usługę Knowunity Premium, która pozwala na odblokowanie większej liczby funkcji.