Pisownia 'nie' z różnymi częściami mowy: zasady i ćwiczenia

Kiedy "nie" z czasownikiem piszemy razem?

"Nie" piszemy łącznie z czasownikiem tylko w formie imiesłowu przymiotnikowego (czynnego lub biernego). Są to formy, które zachowują się jak przymiotniki, np. nieistniejący budynek czy nieoceniona pomoc. Pamiętaj, że imiesłowy przymiotnikowe możesz stopniować jak zwykłe przymiotniki.

Ważna uwaga - niektóre czasowniki mają "nie" jako integralną część wyrazu. Bez "nie" takie słowa w ogóle nie istnieją! Przykładami są: niedomagać czy nienawidzić. Takie wyrazy zawsze piszemy razem z "nie".

Ciekawostka! Niektóre czasowniki zmieniają znaczenie w zależności od pisowni z "nie". Na przykład "niedopisać" (w znaczeniu "brakować") a "dopisać" (w znaczeniu "napisać dodatkowo").

W pozostałych przypadkach "nie" z czasownikiem piszemy osobno, co poznasz na następnej stronie.

Kiedy "nie" z czasownikiem piszemy osobno?

"Nie" piszemy osobno z większością form czasownikowych. Dotyczy to: czasowników w formie osobowej (np. nie czekajcie, nie mogę), bezokoliczników (np. nie żałować), imiesłowów przysłówkowych (np. nie bojąc się) oraz form bezosobowych na -no, -to (np. nie nakryto stołu).

Osobno piszemy również "nie" z wyrazami o znaczeniu czasownikowym, takimi jak nie można, nie trzeba, nie wolno. Wyjątek stanowi słowo "niepodobna", które piszemy razem z "nie".

Ciekawa zasada dotyczy imiesłowów przymiotnikowych, które zwykle piszemy z "nie" razem. Gdy w zdaniu wyraźnie przeciwstawiamy je innemu imiesłowowi, wtedy piszemy je osobno! Na przykład: "Koperta była nie rozcięta, ale rozerwana."

Zapamiętaj! Pisownia niektórych wyrazów zależy od znaczenia. Przykładem jest "niedosłyszeć" (słabo słyszeć) i "nie dosłyszeć" (źle usłyszeć).

Kiedy masz wątpliwości, zastanów się, jaką formę czasownika stosujesz - to pomoże Ci wybrać właściwą pisownię.