Analiza Snów w Zbrodni i Karze

Sny Rodiona Raskolnikowa - część pierwsza

Pierwszy sen Raskolnikowa o zakatowanej klaczy w "Zbrodni i karze" pojawia się tuż przed dokonaniem morderstwa. Siedmioletni Rodion spaceruje z ojcem, gdy widzi grupę pijanych mężczyzn przy karczmie. Właściciel Mikołajka próbuje zmusić małą, chudą kobyłkę do ciągnięcia ciężkiej telegi pełnej ludzi, mimo że zwierzę nie ma na to sił.

Gdy koń nie może ruszyć, Mikołajka wpada w szał i zaczyna okładać zwierzę batami. Do tego okrucieństwa dołączają inni, a niewinna kobyłka umiera w straszliwych męczarniach. Mały Rodion, płacząc, przytula martwego konia. Sen ten symbolizuje przyszłą zbrodnię bohatera - niewinną Lizawiettę, która jak kobyłka, ginie bez winy.

Drugi sen Raskolnikowa nawiedza go dzień po dokonaniu morderstwa. Rodion słyszy jak policjant Ilia Pietrowicz katuje jego gospodynię. Dręczą go jęki i błagania kobiety oraz rosnący tłum gapiów. Bohater panikuje, przekonany, że to wszystko dzieje się z powodu jego zbrodni i zaraz zostanie schwytany.

Warto zapamiętać! Sny w "Zbrodni i karze" nie są przypadkowe - każdy z czterech snów Raskolnikowa ma głębokie znaczenie symboliczne i odzwierciedla jego psychikę.

Ten niezwykle realistyczny sen symbolizuje katorgę wewnętrzną, jakiej doświadcza Raskolnikow po popełnieniu morderstwa oraz jego paraliżujący strach przed karą. Widać tu, jak jego umysł sam wymierza mu sprawiedliwość przez koszmarne wizje.

Sny Rodiona Raskolnikowa - część druga

Trzeci sen Rodiona dotyczy powtórzenia zbrodni na lichwiarce. We śnie Raskolnikow wraca do mieszkania Alony Iwanowny i ponownie próbuje ją zabić, uderzając wielokrotnie siekierą. Staruszka jednak pozostaje niewzruszona, a z otoczenia dobiegają złowrogie chichoty i szepty, które nasilają się z każdym ciosem.

Gdy Rodion próbuje uciec, widzi tłum gapiów blokujących wyjście. Śmiech symbolizuje pogardę, jaką Raskolnikow czuje wobec siebie po zbrodni. Charakterystyczne jest, że w tym śnie nie pojawia się Lizawieta - przypadkowa ofiara, której Rodion nie planował zabić. Sen pokazuje, że zbrodniarz nie może uciec przed piętnem swojego czynu.

Ostatni, czwarty sen Raskolnikowa ma miejsce podczas odbywania kary na katordze. Śni on o zarazie, która opanowała świat - każdy uważał się za jednostkę wyjątkową, ponadprzeciętną. Ten sen pozwala Rodionowi zrozumieć błąd swojej teorii o "nadludziach" stojących ponad prawem.

Wszystkie sny w "Zbrodni i karze" są jak lustrzane odbicia duszy Raskolnikowa. Pokazują jego rozdarcie wewnętrzne między dobrem a złem oraz stopniową przemianę. Choć nie są jedynymi snami w powieści (pojawiają się też sny Swidrygajłowa), to właśnie cztery sny Rodiona najlepiej obrazują jego wewnętrzną przemianę.

Ciekawostka: Sen o zakatowanej klaczy został uznany przez krytyków za jeden z najważniejszych snów w literaturze światowej, doskonale obrazujący niemożliwą do zagłuszenia wrażliwość Raskolnikowa.