Socjalizacja i kontrola społeczna
Człowiek jest istotą społeczną z dwóch powodów: ze względu na swoją naturę oraz fakt, że rozwija się w społeczeństwie. To właśnie dzięki innym ludziom kształtujemy nasze umiejętności i osobowość.
Socjalizacja pierwotna zachodzi w dzieciństwie, kiedy nasze wrodzone predyspozycje przekształcają się w konkretne umiejętności społeczne. Socjalizacja wtórna pojawia się w późniejszych etapach życia i polega na nabywaniu umiejętności potrzebnych do pełnienia nowych ról, np. zawodowych.
Amerykańscy socjologowie D. Hess i V. Torney wyróżnili cztery modele socjalizacji: model akumulacji (rodzice uczą dzieci i przekazują wzorce), model identyfikacji (dzieci naśladują zachowania ważnych dla nich osób), model transferu roli (jednostki oceniają autorytety i formują własne opinie) oraz model kognitywny (dziecko samodzielnie buduje swoje teorie).
Warto wiedzieć! Socjalizacja pierwotna trwa zazwyczaj do okresu wczesnej adolescencji (około 11-13 lat), ale jej wpływ pozostaje z nami przez całe życie, stanowiąc fundament dla socjalizacji wtórnej.
