Allele wielokrotne i dziedziczenie grup krwi

Allele wielokrotne to co najmniej trzy allele danego genu występujące w populacji, kodujące jedną cechę organizmu.

Definicja: Komórka somatyczna zawiera dwa allele z szeregu alleli wielokrotnych, a gameta tylko jeden.

Kluczowym przykładem alleli wielokrotnych u człowieka jest dziedziczenie grupy krwi w układzie ABO:

1. Grupa A: warunkowana przez allel dominujący IA (genotypy AA lub AI)
2. Grupa B: warunkowana przez allel dominujący IB (genotypy BB lub BI)
3. Grupa AB: obecność alleli dominujących IA oraz IB (genotyp AB)
4. Grupa 0: warunkowana przez allel recesywny i (genotyp ii)

Highlight: W przypadku grup krwi AB mamy do czynienia z kodominacją, gdzie oba allele (IA i IB) ujawniają się w fenotypie.

Vocabulary: Antygeny - substancje na powierzchni erytrocytów, determinujące grupę krwi.

Ta wiedza o dziedziczeniu cech u człowieka, szczególnie w kontekście grup krwi, jest kluczowa dla zrozumienia sposobów dziedziczenia cech i odstępstw od drugiego prawa Mendla.

Dziedziczenie jednogenowe i różne typy dominacji

Dziedziczenie jednogenowe zachodzi, gdy dana cecha organizmu zależy od pojedynczego genu. W przypadku gdy gen ma więcej niż dwa allele, mówimy o allelach wielokrotnych.

Wyróżniamy różne typy dominacji:

1. Dominacja pełna - jeden allel całkowicie dominuje nad drugim. Fenotyp heterozygoty jest identyczny z fenotypem homozygoty dominującej.

2. Dominacja niepełna definicja: Żaden z alleli nie dominuje całkowicie. Heterozygoty mają fenotyp pośredni między homozygotami.

Przykład: Dziedziczenie umaszczenia u koni - kasztanowate (CC), cremello (cc), izabelowate (Cc).

3. Kodominacja co to: Oba allele ujawniają się w fenotypie heterozygot.

Highlight: W kodominacji allele są równorzędne, nie ma allelu dominującego i recesywnego.

Przykład: Dziedziczenie grupy krwi MN u człowieka.

4. Plejotropia - pojedynczy gen wpływa na wiele cech fenotypowych.

Przykład: Geny odpowiedzialne za albinizm czy mukowiscydozę u człowieka.

Highlight: Geny plejotropowe mogą mieć działanie letalne, powodując śmierć zygoty lub zarodka.