Biologia269Zaktualizowano 17 wrz 20264 strony

Rodzaje Dziedziczenia Wielogenowego i Epistaza

Zgłoś
user profile picture
Marta Bultrowicz@martabultrowicz_ydq3
Dziedziczenie wielogenowe to fascynujący temat z genetyki, który wyjaśnia, jak cechy organizmu mogą zależeć od współdziałania wielu genów. W przeciwieństwie do prostszego dziedziczenia jednogenowego, tutaj poznamy mechanizmy, które pozwalają zrozumieć bardziej złożone cechy występujące w przyrodzie.
DZIEDZICZENIE WIELOGENOWE – strona 1

Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę.
To nic nie kosztuje!

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

Rodzaje dziedziczenia i cechy komplementarne

Dziedziczenie może być jednogenowe (gdy cecha zależy od jednego genu) lub wielogenowe (gdy cecha jest determinowana przez wiele genów). Jednym z typów dziedziczenia wielogenowego są cechy dopełniające się (komplementarne).

Cechy komplementarne wymagają współdziałania co najmniej dwóch różnych genów, aby mogły się ujawnić. Przykładem jest czerwona barwa kwiatów groszku pachnącego, która pojawia się tylko wtedy, gdy obecne są co najmniej dwa allele dominujące z każdej pary genów.

Gdy krzyżujemy biało kwitnące, homozygotyczne odmiany groszku (o genotypach AAbb i aaBB), w pokoleniu F₁ otrzymujemy rośliny heterozygotyczne (AaBb) z czerwonymi kwiatami. Natomiast w pokoleniu F₂, po skrzyżowaniu osobników AaBb, uzyskujemy stosunek fenotypowy 9:7 (czerwone : białe).

💡 Pamiętaj! W dziedziczeniu komplementarnym stosunek fenotypowy 9:7 w pokoleniu F₂ jest charakterystyczny i różni się od klasycznego stosunku 9:3:3:1 występującego w dziedziczeniu niezależnym.

DZIEDZICZENIE WIELOGENOWE – strona 2

Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę.
To nic nie kosztuje!

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

Epistaza i jej rodzaje

Epistaza to zjawisko, w którym podczas kształtowania cechy jeden gen maskuje efekt działania innego genu. W tej relacji wyróżniamy dwa rodzaje genów: epistatyczny (nadrzędny) i hipostatyczny (podrzędny).

Gen epistatyczny maskuje obecność innego genu i kontroluje jego ekspresję. Najczęściej jest to allel dominujący, choć może być również allel recesywny. Gen hipostatyczny to gen, którego działanie jest maskowane przez gen epistatyczny.

Przykładem epistazy jest dziedziczenie niebieskiej barwy kwiatów dzwonka karpackiego oraz epistaza dominująca opisana w podręczniku na stronie 89. W tych przypadkach obecność określonego allelu jednego genu może całkowicie uniemożliwić ekspresję drugiego genu.

💡 Epistaza różni się od dominacji! Dominacja dotyczy relacji między allelami tego samego genu, podczas gdy epistaza opisuje relacje między różnymi genami.

DZIEDZICZENIE WIELOGENOWE – strona 3

Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę.
To nic nie kosztuje!

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

Dziedziczenie barwy sierści u myszy

Barwa sierści u myszy jest doskonałym przykładem epistazy, gdzie współdziałają dwa autosomalne geny. Osobniki posiadające przynajmniej jedną kopię dominującego allelu A są barwne, natomiast homozygoty recesywne (aa) są albinotyczne (białe), niezależnie od drugiego genu.

Drugi gen (B) determinuje rodzaj barwy: osobniki z przynajmniej jednym allelem dominującym B mają czarną sierść, a homozygoty recesywne (bb) - brązową. Dlatego gen A jest epistatyczny wobec genu B - gdy mamy genotyp aa, gen B w ogóle nie ma szansy się ujawnić.

Przy krzyżowaniu osobników AaBb, prawdopodobieństwo urodzenia się myszy o brązowej sierści wynosi 3/16 (około 19%). Genotypy myszy o czarnej sierści to: AABB, AABb, AaBB i AaBb, z czego skrzyżowanie osobników AaBB lub AaBb może doprowadzić do urodzenia białego potomstwa.

💡 W tym przypadku dziedziczenie cechy kodowanej przez gen A jest przykładem dominacji zupełnej, ponieważ biała sierść (cecha recesywna) ujawnia się tylko u homozygot recesywnych.

DZIEDZICZENIE WIELOGENOWE – strona 4

Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę.
To nic nie kosztuje!

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

Geny kumulatywne i dziedziczenie cech ilościowych

Geny kumulatywne (poligeny) to geny, które wspólnie wpływają na jedną cechę, a ich efekty działania sumują się. Odpowiadają one za cechy ilościowe, takie jak barwa skóry, masa ciała czy wzrost.

Doskonałym przykładem działania genów kumulatywnych jest dziedziczenie barwy skóry u człowieka, które jest uwarunkowane przez 3 geny. W tym przypadku im więcej alleli dominujących posiada dana osoba, tym ciemniejsza będzie jej skóra.

Geny kumulatywne tworzą kontinuum fenotypów, zamiast wyraźnie oddzielonych kategorii. Z tego powodu obserwujemy szeroki zakres zmienności cech ilościowych w populacjach, a rozkład tych cech często przybiera kształt krzywej Gaussa (rozkładu normalnego).

💡 Cechy ilościowe, w przeciwieństwie do jakościowych, nie podlegają prostym regułom dziedziczenia Mendla. Ich ekspresja jest często dodatkowo modyfikowana przez czynniki środowiskowe, co prowadzi do jeszcze większej różnorodności fenotypów.

Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...

Nasz asystent AI jest specjalnie dostosowany do potrzeb uczniów. W oparciu o miliony treści, które mamy na platformie, możemy udzielać uczniom naprawdę znaczących i trafnych odpowiedzi. Ale nie chodzi tylko o odpowiedzi, towarzysz prowadzi również uczniów przez codzienne wyzwania związane z nauką, ze spersonalizowanymi planami nauki, quizami lub treściami na czacie i 100% personalizacją opartą na umiejętnościach i rozwoju uczniów.

Aplikację możesz pobrać z Google Play i Apple Store.

Tak, masz całkowicie darmowy dostęp do wszystkich notatek w aplikacji, możesz w każdej chwili rozmawiać z Ekspertami lub ich obserwować. Możesz użyć punktów, aby odblokować pewne funkcje w aplikacji, które również możesz otrzymać za darmo. Dodatkowo oferujemy usługę Knowunity Premium, która pozwala na odblokowanie większej liczby funkcji.

Podobne notatki

Biologia

Wielogenowe Dziedziczenie Genów

Odkryj zasady dziedziczenia wielogenowego, w tym geny dopełniające się, epistatyczne i hipostatyczne. Zrozum, jak geny kumulatywne wpływają na cechy ilościowe, takie jak wzrost i masa organizmu. Ta notatka zawiera kluczowe informacje na temat krzyżówek genetycznych oraz przykładów dziedziczenia, idealna dla studentów biologii i genetyki.

24101107
Biologia

Wielogenowe Dziedziczenie

Zrozumienie dziedziczenia wielogenowego, epistazy oraz genów kumulatywnych. Analiza zjawisk takich jak epistaza dominująca i recesywna oraz ich wpływ na fenotypy. Materiał oparty na 'Biologia na czasie 4'.

4178938
Biologia

Kluczowe Właściwości Wody

Odkryj fundamentalne właściwości wody, takie jak adhezja, kohezja, ciepło właściwe i unikalna gęstość lodu. Zrozum, jak te cechy wpływają na życie w wodzie oraz ich znaczenie w procesach biologicznych i chemicznych. Idealne dla studentów biologii i chemii, którzy chcą zgłębić temat wody jako uniwersalnego rozpuszczalnika i kluczowego składnika organizmów.

14931202
Biologia

Oddziaływania Międzycząsteczkowe

Zrozum podstawowe oddziaływania międzycząsteczkowe, w tym wiązania wodorowe, dipol-dipol oraz siły van der Waalsa. Dowiedz się, jak te interakcje wpływają na właściwości wody i związków organicznych. Idealne dla studentów biologii i chemii. Typ: podsumowanie.

1169216
Biologia

Właściwości Wody i Jej Rola

Zgłębiaj kluczowe cechy wody, takie jak dipole, adhezja, kohezja oraz wiązania wodorowe. Dowiedz się, jak te właściwości wpływają na życie biologiczne i funkcjonowanie organizmów. Idealne dla studentów biologii i chemii.

15818
Biologia

Cykl Krebsa: Etapy i Procesy

Zrozumienie Cyklu Krebsa, znanego również jako cykl kwasu cytrynowego, obejmujące szczegółowy opis etapów, od kondensacji acetylu do utlenienia jabłczanu. Dowiedz się, jak dwuwęglowe grupy acetylowe są przekształcane w CO₂ oraz jak zachodzi redukcja przenośników elektronów. Idealne dla studentów biologii i biochemii.

1178542

Najpopularniejsze notatki: Biologia

Biologia

Budowa i funkcje skóry

Szczegółowa notatka z biologii dla klas 7, podręcznik wydawnictwa nowej ery - Puls życia. Temat: Budowa i funkcje skóry.

7 SP6419194
Biologia

BADANIA BIOLOGICZNE

1. Metody badawcze w biologii 2. Obserwacje mikroskopowe 3. Proste analizy statystyczne w biologii 4. Analiza materiałów źródłowych w badaniach biologicznych

111 735380
Biologia

Cykl Infekcji Wirusów

Zrozumienie cykli infekcyjnych wirusów, w tym cyklu litycznego i lizogenicznego. Analiza budowy wirusa, form morfologicznych oraz ich znaczenia w ekosystemie. Dowiedz się, jak wirusy onkogenne wpływają na organizmy oraz jak wirusy działają jako molekularne pasożyty. Typ: Podsumowanie.

28193193
Biologia

Metody badawcze w biologii - biologia - klasa 1 LO biol-chem

Pojęcia takie jak: obserwacja, biologia, doświadczenie,zmienna zależna i niezależna, etapy badań biologicznych

5 SP4918109
Biologia

Wirusy: Struktura i Cykl

Zgłębiaj tajniki wirusów jako molekularnych pasożytów. Dowiedz się o ich budowie, cyklach infekcyjnych (litycznym i lizogenicznym) oraz ich wpływie na zdrowie ludzi i zwierząt. Idealne dla uczniów biologii rozszerzonej. Kluczowe pojęcia: wirusy, struktura wirusa, cykl lityczny, biologia chorób.

135 0281750
Biologia

Budowa i Funkcje Bakterii

Zgłębiaj budowę i funkcje bakterii oraz archeowców w kontekście biologii komórkowej. Dowiedz się o strukturze ściany komórkowej, mechanizmach reprodukcji, rodzajach bakterii oraz ich roli w ekosystemach. Materiał przeznaczony dla uczniów klasy 2 w zakresie rozszerzonym. Kluczowe zagadnienia: bakterie, archeowce, choroby, metabolizm, fotosynteza.

212 608394
Biologia

Molekularna Genetyka

Zrozumienie kluczowych koncepcji molekularnej genetyki, w tym budowy DNA i RNA, replikacji, ekspresji genów oraz kodu genetycznego. Notatka zawiera szczegółowe informacje na temat transkrypcji i translacji, a także modyfikacji potranskrypcyjnych i potranslacyjnych. Idealna dla uczniów biologii na poziomie podstawowym.

331 2521512
Biologia

Budowa i Funkcje Organizmu

Zrozumienie organizmu człowieka jako funkcjonalnej całości. Notatka omawia poziomy organizacji ciała, rodzaje tkanek (nabłonkowa, mięśniowa, nerwowa, łączna) oraz funkcje układów narządów, takich jak układ mięśniowy, szkieletowy, oddechowy i krwionośny. Idealna dla uczniów klasy 2, którzy chcą zgłębić podstawy biologii człowieka.

117 587511
Biologia

Genetyka molekularna

Wszystkie ważne informacje z genetyki molekularnej na maturę. UWAGA: posłużyłam się niektórymi obrazkami od aniodbiologii, bo świetnie obrazowują poszczególne procesy. Mam nadzieje, że nikt mnie za to nie zje 🫣

4199658

Najpopularniejsze notatki

Język polski

Inny Świat: Wspomnienia z Jercewa

Odkryj 'Inny Świat' Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, autobiograficzną powieść dokumentalną, która ukazuje brutalne realia życia w radzieckim obozie pracy. Autor, oskarżony o szpiegostwo, dzieli się swoimi przeżyciami, refleksjami na temat ludzkiej psychiki oraz relacjami z innymi więźniami. Poznaj głębokie analizy moralności, cierpienia i nadziei w nieludzkich warunkach. Idealne dla studentów literatury i historii, którzy pragną zrozumieć kontekst wojenny i totalitarny.

313 890321
Język polski

Antyk / Starożytność

ramy czasowe, cywilizację, sztuka antyczna, cechy literatury, szkoły filozoficzne, filozofowie, wzorce osobowe, budowa teatru, budowa tragedii antycznej i jej cechy

111 017202
Język polski

Mity Greckie: Kluczowe Opowieści

Zanurz się w fascynujący świat mitologii greckiej. Odkryj kluczowe mity, takie jak historia Prometeusza, Demeter i Persefony, oraz Syzyfa. Poznaj bogów, herosów i ich niezwykłe przygody, które kształtowały wierzenia starożytnych Greków. Idealne dla studentów literatury i mitologii.

136 6651202
Biologia

Budowa i funkcje skóry

Szczegółowa notatka z biologii dla klas 7, podręcznik wydawnictwa nowej ery - Puls życia. Temat: Budowa i funkcje skóry.

7 SP6419194
Język angielski

Czasy w Języku Angielskim

Kompleksowe notatki dotyczące podstawowych czasów w języku angielskim, idealne dla maturzystów 2025. Zawierają szczegółowe omówienie Present Simple, Present Continuous, Past Simple, Past Perfect i innych, z przykładami i zasadami użycia. Przygotuj się skutecznie do egzaminu z tym 46-stronicowym materiałem!

424 2371234
Język angielski

Czasy w języku angielskim na egzamin ósmoklasisty.

Wszystkie czasy na egzamin ósmoklasisty z języka angielskiego (2025)!<3

8 SP13 005352
Język polski

Dżuma: Tematy i Motywy

Analiza powieści 'Dżuma' Alberta Camusa, obejmująca kluczowe tematy, takie jak dżuma jako symbol zła, absurd oraz wojny. Zawiera omówienie postaci, ich postaw wobec epidemii, znaczenie tytułu oraz kazania ojca Paneloux. Idealne dla studentów literatury i filozofii, poszukujących głębszego zrozumienia utworu.

344 9241153
Język polski

Mity Greckie i Bogowie

Zanurz się w fascynujący świat mitologii greckiej, odkrywając kluczowe mity, takie jak opowieści o Perseuszu, Edypie, Prometeuszu oraz bogach olimpijskich. Ta notatka zawiera szczegółowe opisy postaci, ich atrybutów oraz znaczenie mitów w kontekście kultury greckiej. Idealna dla studentów literatury i mitologii. Typ: streszczenie.

124 0941193
Język polski

Edelman i Powstanie w Getcie

Analiza lektury 'Zdążyć przed Panem Bogiem' Hanny Krall, koncentrująca się na tematach takich jak etyka, cierpienie, oraz heroizm w kontekście powstania w warszawskim getcie. Opracowanie omawia genezę, problematykę oraz kluczowe postacie, w tym Marka Edelmana, ukazując złożoność wyborów moralnych w obliczu Holokaustu.

313 387315

Zobacz, co mówią o nas nasi użytkownicy. Pokochali nas, pokochasz też i Ty.

4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Stefan Sużytkownik iOS

Aplikacja jest bardzo prosta i dobrze przemyślana. Do tej pory znalazłem wszystko, czego szukałem i mogłem się wiele nauczyć z innych notatek! Na pewno wykorzystam aplikację do pomocy przy robieniu prac domowych! No i oczywiście bardzo pomaga też jako inspiracja do robienia swoich notatek.

Samantha Klichużytkownik Androida

Ta aplikacja jest naprawdę świetna. Jest tak wiele notatek i pomocnych informacji [...]. Moim problematycznym przedmiotem jest język niemiecki, a w aplikacji jest w czym wybierać. Dzięki tej aplikacji poprawiłam swój niemiecki. Polecam ją każdemu.

Annaużytkownik iOS

Wow, jestem w szoku. Właśnie wypróbowałam aplikację, ponieważ widziałam ją kilka razy reklamowaną na TikToku jestem absolutnie w szoku. Ta aplikacja jest POMOCĄ, której potrzebujesz w szkole i przede wszystkim oferuje tak wiele rzeczy jak notatki czy streszczenia, które są BARDZO pomocne w moim przypadku.