Budowa i funkcje kwasów nukleinowych
DNA to nośnik informacji genetycznej u wszystkich organizmów. Jego struktura opiera się na zasadzie komplementarności - adenina (A) łączy się z tyminą (T) dwoma wiązaniami wodorowymi, a cytozyna (C) z guaniną (G) trzema wiązaniami. Ta precyzyjna budowa DNA pozwala na dokładne przekazywanie informacji genetycznej.
Funkcje DNA są kluczowe dla życia. Jest materiałem genetycznym wszystkich organizmów i niektórych wirusów. Zawiera geny - odcinki odpowiedzialne za syntezę białek i RNA. DNA jest nośnikiem informacji genetycznej i odpowiada za dziedziczenie cech.
Powielanie DNA zachodzi w procesie replikacji, kontrolowanym głównie przez enzym polimeraza DNA. Zapewnia on prawidłowe łączenie się nukleotydów. Proces ten jest niezbędny przed podziałami komórkowymi: mitozą (powstają identyczne genetycznie komórki) i mejozą (podział redukcyjny - powstają komórki haploidalne).
RNA różni się od DNA budową i funkcją. Nukleotydy RNA zawierają resztę kwasu fosforowego, rybozę (cukier pięciowęglowy) oraz jedną z zasad azotowych: adeninę, uracyl (zamiast tyminy), cytozynę lub guaninę. RNA bierze udział w biosyntezie białek.
Ciekawostka: Znajomość komplementarności zasad DNA pozwala przewidzieć skład nukleotydowy cząsteczki. Jeśli fragment DNA zawiera 23% adeniny, to również zawiera 23% tyminy (razem 46%). Pozostałe 54% to guanina i cytozyna, po 27% każda.
Wyróżniamy trzy główne rodzaje RNA: rRNA (buduje rybosomy), mRNA (przenosi informację o budowie białka) i tRNA (transportuje aminokwasy). Każdy z nich pełni specyficzną funkcję RNA w procesie biosyntezy białka, opierając się na zasadzie komplementarności RNA.