Biologia

Układy Narządów Człowieka

Układ trawienny

6201

•

14 sty 2026

•

3 strony

Układ Pokarmowy - Klasa 3 Biologia Rozszerzona

misayuko

@misayuko

Układ pokarmowy to skomplikowany system odpowiedzialny za przetwarzanie pokarmu i... Pokaż więcej

1 / 3

# Układ pokarmowy

Układ pokarmowy składa się z przewodu
pokarmowego i gruczołów trawiennych czyli
ślinianek, wątroby i trzustki.

Ściana pr

Budowa i funkcje układu pokarmowego

Układ pokarmowy składa się z przewodu pokarmowego oraz gruczołów trawiennych (ślinianki, wątroba, trzustka). Ściana przewodu pokarmowego zbudowana jest z czterech warstw: błony śluzowej (wydzielającej ochronny śluz), błony podśluzowej (zawierającej naczynia i nerwy), błony mięśniowej (odpowiedzialnej za ruchy perystaltyczne) oraz otrzewnej (chroniącej przewód).

Przemieszczanie pokarmu możliwe jest dzięki ruchom perystaltycznym wywoływanym przez mięśnie gładkie. Śluz ułatwia przesuwanie się cząsteczek i chroni ściany przewodu. W jelicie cienkim błona śluzowa tworzy charakterystyczne kosmki jelitowe zwiększające powierzchnię wchłaniania.

Gruczoły trawienne pełnią kluczowe role w procesie trawienia. Ślinianki wydzielają śluz z enzymami (amylaza, lipaza ślinowa), które rozpoczynają rozkład skrobi i tłuszczów. Trzustka produkuje sok trzustkowy zawierający enzymy trawiące wszystkie składniki pokarmowe oraz hormony regulujące poziom glukozy we krwi.

Warto wiedzieć! Wątroba jest centrum metabolicznym organizmu, gdzie zachodzi mnóstwo przemian biochemicznych. Produkuje żółć niezbędną do trawienia tłuszczów, magazynuje glikogen, witaminy i pierwiastki, przekształca amoniak w mocznik oraz detoksykuje organizm.

Od jamy ustnej do żołądka

Trawienie rozpoczyna się w jamie ustnej, gdzie znajdują się zęby i język. Każdy ząb zbudowany jest z korony pokrytej szkliwem, szyjki i korzenia. Wewnątrz zęba znajduje się miazga z naczyniami krwionośnymi i nerwami. Człowiek posiada dwie generacje zębów: 20 zębów mlecznych i 32 zęby stałe, które różnią się budową i funkcją.

Po przeżuciu pokarm trafia do gardła, będącego wspólnym odcinkiem układu oddechowego i pokarmowego. Podczas przełykania nagłośnia zamyka wejście do dróg oddechowych, kierując pokarm do przełyku. Dzięki ruchom mięśni w ścianie przełyku, pokarm przesuwa się do żołądka.

W żołądku gruczoły błony śluzowej wydzielają sok żołądkowy o odczynie kwaśnym $pH 1-2$ . Zawiera on kwas solny i enzymy trawienne: pepsynę rozkładającą białka i lipazę żołądkową trawiącą tłuszcze. Kwas solny denaturuje białka, niszczy drobnoustroje i aktywuje enzymy.

Zapamiętaj! Żółć produkowana przez wątrobę i magazynowana w pęcherzyku żółciowym jest niezbędna do trawienia tłuszczów. Działa jak detergent, rozbijając tłuszcze na mniejsze kropelki (emulsja), co ułatwia działanie enzymów trawiennych.

Jelito cienkie i grube - końcowe etapy trawienia

Jelito cienkie to najdłuższy odcinek przewodu pokarmowego, dzielący się na dwunastnicę, jelito czcze i kręte. Tu zachodzi główne trawienie i wchłanianie składników odżywczych. Błona śluzowa jelita tworzy liczne kosmki jelitowe, a komórki nabłonkowe (enterocyty) pokryte są mikrokosmkami tworzącymi rąbek szczoteczkowy - wszystko to zwiększa powierzchnię wchłaniania.

Trawienie odbywa się zarówno w świetle jelita, jak i w rąbku szczoteczkowym. W jelicie działają enzymy soku trzustkowego: trypsyna, chymotrypsyna i karboksypeptydazy (trawiące białka), amylaza trzustkowa (trawiąca skrobię) oraz lipaza trzustkowa (trawiąca tłuszcze). Enzymy proteolityczne są wydzielane w formie nieaktywnych proenzymów i aktywowane dopiero w jelicie.

Jelito grube stanowi końcową część przewodu pokarmowego i obejmuje jelito ślepe, okrężnicę i odbytnicę. Jego główną funkcją jest wchłanianie wody i soli mineralnych. Nie posiada kosmków, ale gruczoły w błonie śluzowej wydzielają śluz ułatwiający przesuwanie treści pokarmowej.

Ciekawostka! W jelicie grubym rozwija się bogaty mikrobiom - zespół mikroorganizmów, które fermentują niestrawione resztki pokarmowe, wytwarzają witaminy B i K, wspomagają układ odpornościowy i mają wpływ na rozwój układu nerwowego. Skład mikrobiomu jest indywidualny i zmienia się przez całe życie.

Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...

Czym jest Towarzysz AI z Knowunity?

Nasz asystent AI jest specjalnie dostosowany do potrzeb uczniów. W oparciu o miliony treści, które mamy na platformie, możemy udzielać uczniom naprawdę znaczących i trafnych odpowiedzi. Ale nie chodzi tylko o odpowiedzi, towarzysz prowadzi również uczniów przez codzienne wyzwania związane z nauką, ze spersonalizowanymi planami nauki, quizami lub treściami na czacie i 100% personalizacją opartą na umiejętnościach i rozwoju uczniów.

Gdzie mogę pobrać aplikację Knowunity?

Aplikację możesz pobrać z Google Play i Apple Store.

Czy aplikacja Knowunity naprawdę jest darmowa?

Tak, masz całkowicie darmowy dostęp do wszystkich notatek w aplikacji, możesz w każdej chwili rozmawiać z Ekspertami lub ich obserwować. Możesz użyć punktów, aby odblokować pewne funkcje w aplikacji, które również możesz otrzymać za darmo. Dodatkowo oferujemy usługę Knowunity Premium, która pozwala na odblokowanie większej liczby funkcji.

Podobne notatki