Wrotki to drobne zwierzęta wodne o dwubocznej symetrii ciała, których wielkość rzadko przekracza 1 mm. Ich ciało podzielone jest na trzy części: głowę, tułów i nogę. Budowa wrotków obejmuje charakterystyczny aparat rzęskowy na głowie, który służy do poruszania się, odżywiania i rozpoznawania innych osobników. Wrotki Biologia rozszerzona pokazuje, że są to tkankowce trójwarstwowe posiadające pseudocelomę, która pełni funkcję szkieletu hydrostatycznego.

Aparat rzęskowy to specjalna struktura znajdująca się w części głowowej wrotków. Aparat wrotny funkcje obejmują przede wszystkim poruszanie się, zdobywanie pokarmu, udział w wydalaniu oraz komunikację między osobnikami. Działa on na zasadzie dwóch pęczków rzęsek przesuwających się w przeciwnych kierunkach, co umożliwia przemieszczanie się zwierzęcia w wodzie. Aparat rzęskowy wrotki funkcja jest kluczowa dla przetrwania tych organizmów, ponieważ zastępuje im wiele układów narządów, których nie posiadają.

Partenogeneza to rodzaj rozmnażania bezpłciowego, gdzie z niezapłodnionej komórki jajowej rozwija się nowy organizm. U wrotków występuje jako część cyklu heterogonia u wrotków, czyli naprzemiennego występowania pokoleń rozmnażających się płciowo i bezpłciowo. W zależności od warunków środowiskowych, samice mogą produkować jaja diploidalne (partenogeneza rozmnażanie płciowe czy bezpłciowe - to drugie), z których rozwijają się kolejne samice bez udziału samców. Jest to strategia adaptacyjna pozwalająca na szybkie zwiększenie populacji w sprzyjających warunkach.

Budowa wewnętrzna wrotków jest wyjątkowa, ponieważ mimo ich małych rozmiarów posiadają dobrze rozwinięte narządy i układy. W przeciwieństwie do wielu innych bezkręgowców, wrotki nie mają układu krwionośnego ani oddechowego - wymiana gazowa zachodzi przez całą powierzchnię ciała, a transport substancji odbywa się za pomocą płynu w pseudocelomie. Wrotki budowa Biologia pokazuje, że mają one kompletny układ pokarmowy z jamą gębową, gardzielą, przełykiem, żołądkiem, jelitem i odbytem, co jest bardziej zaawansowane niż u wielu innych mikroskopijnych bezkręgowców.