Otwórz aplikację

Przedmioty

Chemia

14 gru 2025

1529

6 strony

Alkohole, Fenole, Aldehydy i Ketony - Podstawy Chemii Organicznej

J

jan @jannnnn

Chemia organiczna to fascynująca dziedzina, która bada związki zawierające węgiel. W poniższym materiale przyjrzymy się alkoholom, fenolom, aldehydom... Pokaż więcej

# ALKOHOLE
OTRZYMYWANIE
CH3-CH-CH2-CH3 + NaOH H2O CH3-CH-CH2-CH3 + NaCe

but 2 on
H-OH
он
CH2=CH-CH2-CH3 + H2O CH3-CH-CH2-CH3

REAKCJE
OH
CH

Alkohole - otrzymywanie i reakcje

Alkohole to związki organiczne zawierające grupę hydroksylową OH-OH. Możemy je otrzymać na kilka sposobów, np. przez reakcję halogenków alkilowych z NaOH czy przez hydratację alkenów.

Alkohole wchodzą w liczne reakcje chemiczne. Z metalami aktywnymi (np. sodem) tworzą alkoholany i uwalniają wodór CH₃CH₂OH + Na → CH₃CH₂ONa + H₂. Z tlenkiem miedzi(II) reagują różnie w zależności od rzędowości - alkohole pierwszorzędowe dają aldehydy, drugorzędowe - ketony, a trzeciorzędowe nie reagują.

W próbie Lucasa alkohole trzeciorzędowe reagują natychmiast (pojawia się zmętnienie), drugorzędowe wolniej, a pierwszorzędowe praktycznie nie reagują. Stanowi to metodę rozróżniania alkoholi.

Warto zapamiętać Alkohole polihydroksylowe (jak glicerol) mają więcej niż jedną grupę OH, co nadaje im specjalne właściwości - mogą tworzyć estry azotowe (nitrogliceryna) i reagować z sodem, dając alkoholany.

# ALKOHOLE
OTRZYMYWANIE
CH3-CH-CH2-CH3 + NaOH H2O CH3-CH-CH2-CH3 + NaCe

but 2 on
H-OH
он
CH2=CH-CH2-CH3 + H2O CH3-CH-CH2-CH3

REAKCJE
OH
CH

Estryfikacja i reakcja szafirowa

Estryfikacja to jedna z najważniejszych reakcji alkoholi. Polega na reakcji alkoholu z kwasem karboksylowym w obecności katalizatora (H₂SO₄), w wyniku której powstaje ester i woda CH₃COOH + CH₃OH ⇌ CH₃COOCH₃ + H₂O.

Alkohole mogą ulegać dehydratacji (usunięciu cząsteczki wody) w obecności Al₂O₃ jako katalizatora, co prowadzi do powstania alkenów 2CH₃-CH(OH)-CH₂-CH₃ ⇌ CH₂=CH-CH₂-CH₃ + CH₃-CH=CH-CH₃ + 2H₂O.

Reakcja szafirowa jest charakterystyczną próbą dla alkoholi wielowodorotlenowych (polioli). Polega na reakcji z wodorotlenkiem miedzi(II), w wyniku której powstaje intensywnie niebieski roztwór kompleksu. Ta próba jest szczególnie ważna przy identyfikacji polialkoholi w laboratorium.

💡 Ciekawostka Reakcja szafirowa otrzymała swoją nazwę od intensywnie niebieskiego zabarwienia, przypominającego kolor szafiru. Jest wykorzystywana w wykrywaniu cukrów prostych, które są poliolami.

# ALKOHOLE
OTRZYMYWANIE
CH3-CH-CH2-CH3 + NaOH H2O CH3-CH-CH2-CH3 + NaCe

but 2 on
H-OH
он
CH2=CH-CH2-CH3 + H2O CH3-CH-CH2-CH3

REAKCJE
OH
CH

Fenole - otrzymywanie i właściwości

Fenole to związki aromatyczne zawierające grupę -OH bezpośrednio przyłączoną do pierścienia benzenowego. Można je otrzymać przez reakcję chlorobenzenu z NaOH lub przez rozkład fenolanu sodu kwasem solnym.

W przeciwieństwie do alkoholi, fenole wykazują właściwości kwasowe - w roztworze wodnym ulegają dysocjacji, tworząc aniony fenoksydowe i jony H⁺. Reagują z metalami aktywnymi (Na), tlenkami metali (Na₂O) oraz z zasadami (NaOH), tworząc fenolany.

Fenole wchodzą w liczne reakcje charakterystyczne, np. estryfikację, nitrowanie, sulfonowanie i bromowanie. W reakcji nitrowania mogą powstawać mono-, di- lub trinitrofenole, zależnie od warunków. Szczególnie interesujące jest bromowanie fenoli, które zachodzi bardzo łatwo, nawet bez katalizatora.

🔬 Zastosowanie praktyczne Fenol jest używany jako środek dezynfekujący, a jego pochodne znajdują zastosowanie w produkcji leków, barwników i tworzyw sztucznych. Fenol reaguje z FeCl₃, dając fioletowe zabarwienie - to ważna próba analityczna.

# ALKOHOLE
OTRZYMYWANIE
CH3-CH-CH2-CH3 + NaOH H2O CH3-CH-CH2-CH3 + NaCe

but 2 on
H-OH
он
CH2=CH-CH2-CH3 + H2O CH3-CH-CH2-CH3

REAKCJE
OH
CH

Porównanie reakcji alkoholi, polioli i fenoli

Alkohole, poliole i fenole różnią się reaktywnością, co pozwala je łatwo rozróżnić. Fenole jako jedyne ulegają dysocjacji w wodzie, tworząc jony H⁺.

W reakcji z sodem wszystkie trzy grupy uwalniają wodór, ale z NaOH reagują tylko fenole. Z kwasami halogenwodorowymi (np. HI) reagują tylko alkohole, tworząc halogenki. Reakcja z tlenkiem miedzi(II) zachodzi tylko dla alkoholi, dając aldehydy lub ketony.

Próba szafirowa jest charakterystyczna wyłącznie dla polialkoholi, które z Cu(OH)₂ tworzą intensywnie niebieski roztwór kompleksowy. Dehydratacji do alkenów ulegają alkohole i poliole, podczas gdy estryfikacji ulegają zarówno alkohole, jak i fenole.

Zapamiętaj Tłuszcze są naturalnymi estrami glicerolu i długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (np. palmitynowego, stearynowego, oleinowego). Ich estryfikacja jest przykładem praktycznego wykorzystania reakcji alkoholi.

# ALKOHOLE
OTRZYMYWANIE
CH3-CH-CH2-CH3 + NaOH H2O CH3-CH-CH2-CH3 + NaCe

but 2 on
H-OH
он
CH2=CH-CH2-CH3 + H2O CH3-CH-CH2-CH3

REAKCJE
OH
CH

Aldehydy - charakterystyka i reakcje

Aldehydy zawierają grupę karbonylową C=OC=O, w której atom węgla jest połączony z atomem wodoru (grupa aldehydowa). Najprostsze aldehydy to formaldehyd (HCHO), aldehyd octowy (CH₃CHO) i inne homologi.

Aldehydy są bardzo reaktywne i łatwo ulegają utlenianiu. W próbie Trommera z Cu(OH)₂ tworzą kwasy karboksylowe, a wodorotlenek miedzi(II) redukuje się do tlenku miedzi(I) o charakterystycznym ceglastym kolorze. W próbie Tollensa (z amoniakalnym roztworem AgNO₃) aldehydy tworzą "lustro srebrne" na ściankach naczynia.

Aldehydy można redukować wodorem w obecności katalizatora do alkoholi. Reagują również z HCl, tworząc chlorowcopochodne. W reakcji Cannizzaro aldehydy nieposiadające atomu wodoru przy węglu α ulegają dysproporcjonowaniu w środowisku zasadowym do alkoholi i soli kwasów karboksylowych.

🔑 Kluczowa informacja Aldehydy tworzą hemiacetale i acetale w reakcji z alkoholami. Te reakcje mają duże znaczenie w chemii cukrów, gdzie prowadzą do powstawania struktur pierścieniowych.

# ALKOHOLE
OTRZYMYWANIE
CH3-CH-CH2-CH3 + NaOH H2O CH3-CH-CH2-CH3 + NaCe

but 2 on
H-OH
он
CH2=CH-CH2-CH3 + H2O CH3-CH-CH2-CH3

REAKCJE
OH
CH

Ketony - charakterystyka i reakcje

Ketony to związki zawierające grupę karbonylową C=OC=O połączoną z dwoma podstawnikami węglowodorowymi. W przeciwieństwie do aldehydów, ketony trudniej ulegają utlenianiu - potrzebne są silne utleniacze jak KMnO₄ czy K₂Cr₂O₇.

Przy utlenianiu ketonów następuje rozerwanie wiązania C-C przy grupie karbonylowej. Na przykład butan-2-on utlenia się do kwasu octowego i mrówkowego. Ketony, podobnie jak aldehydy, można redukować wodorem w obecności katalizatora, otrzymując alkohole.

Charakterystyczną reakcją dla metyloketonów zawierającychgrupęCOCH3zawierających grupę -COCH₃ jest próba jodoformowa. W tej reakcji metyloketon reaguje z jodem w środowisku zasadowym, tworząc jodoform (CHI₃) o charakterystycznym żółtym kolorze i zapachu. Jest to ważna metoda analityczna wykrywania ketonów.

🧪 Wskazówka do eksperymentów Próba jodoformowa pozwala odróżnić metyloketon od innych ketonów. Żółty osad jodoformu i charakterystyczny zapach to jednoznaczne potwierdzenie obecności grupy -COCH₃.

Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...

Czym jest Towarzysz AI z Knowunity?

Nasz asystent AI jest specjalnie dostosowany do potrzeb uczniów. W oparciu o miliony treści, które mamy na platformie, możemy udzielać uczniom naprawdę znaczących i trafnych odpowiedzi. Ale nie chodzi tylko o odpowiedzi, towarzysz prowadzi również uczniów przez codzienne wyzwania związane z nauką, ze spersonalizowanymi planami nauki, quizami lub treściami na czacie i 100% personalizacją opartą na umiejętnościach i rozwoju uczniów.

Gdzie mogę pobrać aplikację Knowunity?

Aplikację możesz pobrać z Google Play i Apple Store.

Czy aplikacja Knowunity naprawdę jest darmowa?

Tak, masz całkowicie darmowy dostęp do wszystkich notatek w aplikacji, możesz w każdej chwili rozmawiać z Ekspertami lub ich obserwować. Możesz użyć punktów, aby odblokować pewne funkcje w aplikacji, które również możesz otrzymać za darmo. Dodatkowo oferujemy usługę Knowunity Premium, która pozwala na odblokowanie większej liczby funkcji.

33

Inteligentne Narzędzia NOWE

Przekształć te notatki w: ✓ 50+ Pytań Testowych ✓ Interaktywne Fiszki ✓ Pełny Egzamin Próbny ✓ Plany Eseju

Egzamin Próbny
Quiz
Fiszki
Esej

Podobne notatki

Rodzaje i Właściwości Kwasów

Zgłębiaj różnorodność kwasów chemicznych, ich klasyfikację na tlenowe i beztlenowe, metody otrzymywania oraz reakcje chemiczne. Dowiedz się o dysocjacji kwasów i ich mocy. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z chemii.

ChemiaChemia
1

Charakterystyka Wodorków

Zgłębiaj właściwości wodorków, ich klasyfikację (zasadowe, kwasowe, obojętne, amfoteryczne) oraz metody otrzymywania. Dowiedz się, jak wykazać charakter chemiczny amoniaku i poznaj zasady nazewnictwa. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z chemii.

ChemiaChemia
1

Właściwości i Zastosowania Fenoli

Odkryj kluczowe informacje o fenolach, ich właściwościach fizycznych, reaktywności oraz zastosowaniach w przemyśle chemicznym. Dowiedz się, jak fenole reagują z innymi substancjami oraz jakie mają znaczenie w produkcji tworzyw sztucznych, barwników i leków. Idealne dla studentów chemii.

ChemiaChemia
3

Reakcje Pochodnych Węglowodorów

Podsumowanie kluczowych reakcji jednofunkcyjnych pochodnych węglowodorów, w tym fluorowcopochodnych, alkoholi, fenoli, aldehydów, ketonów, kwasów karboksylowych, estrów, amin i amidów. Zawiera istotne informacje o dysocjacji jonowej, redukcji, estryfikacji oraz charakterystycznych reakcjach dla każdego związku. Idealne dla studentów chemii organicznej.

ChemiaChemia
4

Zobojętnianie Kwasów i Zasad

Zrozumienie reakcji zobojętniania między kwasami a zasadami. Dowiedz się, jak zachodzą te reakcje, jakie są ich równania chemiczne oraz jak miareczkowanie wpływa na pH roztworu. Idealne dla studentów chemii, którzy chcą zgłębić teorię kwasowo-zasadową i praktyczne zastosowania miareczkowania.

ChemiaChemia
4

Otrzymywanie Wodorotlenków

Zrozumienie procesu otrzymywania wodorotlenków, ich właściwości oraz reakcji chemicznych. Dowiedz się o wodorotlenkach sodu, wapnia i żelaza (III), ich amfoteryczności oraz zastosowaniach w chemii. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z chemii.

ChemiaChemia
1

Najpopularniejsze notatki: Alcohols

Najpopularniejsze notatki z Chemia

Najpopularniejsze notatki

Nie ma nic odpowiedniego? Sprawdź inne przedmioty.

Zobacz, co mówią o nas nasi użytkownicy. Pokochali nas — pokochasz też i Ty.

4.9/5

App Store

4.8/5

Google Play

Aplikacja jest bardzo prosta i dobrze przemyślana. Do tej pory znalazłem wszystko, czego szukałem i mogłem się wiele nauczyć z innych notatek! Na pewno wykorzystam aplikację do pomocy przy robieniu prac domowych! No i oczywiście bardzo pomaga też jako inspiracja do robienia swoich notatek.

Stefan S

użytkownik iOS

Ta aplikacja jest naprawdę świetna. Jest tak wiele notatek i pomocnych informacji [...]. Moim problematycznym przedmiotem jest język niemiecki, a w aplikacji jest w czym wybierać. Dzięki tej aplikacji poprawiłam swój niemiecki. Polecam ją każdemu.

Samantha Klich

użytkownik Androida

Wow, jestem w szoku. Właśnie wypróbowałam aplikację, ponieważ widziałam ją kilka razy reklamowaną na TikToku jestem absolutnie w szoku. Ta aplikacja jest POMOCĄ, której potrzebujesz w szkole i przede wszystkim oferuje tak wiele rzeczy jak notatki czy streszczenia, które są BARDZO pomocne w moim przypadku.

Anna

użytkownik iOS

Kocham tę aplikację! Pomaga mi w zadaniach domowych, motywuje mnie i polepsza mi dzień. Dzięki tej aplikacji moje oceny się poprawiły. Lepszej aplikacji nie znajdę!🩷

Patrycja

użytkowniczka iOS

Super aplikacja! Ma odpowiedzi na wszystkie zadania. Testuję ją od paru miesięcy i jest po prostu perfekcyjna.

Szymon

użytkownik Android

Super aplikacja do nauki i sprawdzania wiedzy. Można znaleźć notatki z WSZYSTKICH przedmiotów. Polecam tym, którzy celują w oceny 5 i 6 😄​

Szymon

użytkownik iOS

Aplikacja jest po prostu świetna! Wystarczy, że wpiszę w pasku wyszukiwania swój temat i od razu mam wyniki. Nie muszę oglądać 10 filmów na YouTube, żeby coś zrozumieć, więc oszczędzam swój czas. Po prostu polecam!

Kuba T

użytkownik Androida

W szkole byłem bardzo kiepski z matematyki, ale dzięki tej aplikacji radzę sobie teraz lepiej. Jestem bardzo wdzięczny, że ją stworzyliście.

Kriss

użytkownik Androida

Korzystam z Knowunity od ponad roku i jest mega! Najlepsze opcje z tej apki: ⭐️ Gotowe notatki ⭐️ Spersonalizowane treści ⭐️ Dostęp do chatu GPT W WERSJI SZKOLNEJ ⭐️ Konwersacje z innymi uczniami 🤍 NAUKA WRESZCIE NIE JEST NUDNA 🤍

Gosia

użytkowniczka Android

Bardzo lubię aplikację Knowunity, ponieważ pomaga mi w nauce. Odkąd ją mam moje oceny się poprawiają :)

Sara

użytkowniczka iOS

Aplikacja jest niezawodna! Polecam 👍💙

Krzysztof

użytkownik Android

Bardzo fajna aplikacja. Pomaga przygotować się do sprawdzianu, kartkówki lub odpowiedzi ustnej.

Oliwia

użytkowniczka iOS

Aplikacja jest bardzo prosta i dobrze przemyślana. Do tej pory znalazłem wszystko, czego szukałem i mogłem się wiele nauczyć z innych notatek! Na pewno wykorzystam aplikację do pomocy przy robieniu prac domowych! No i oczywiście bardzo pomaga też jako inspiracja do robienia swoich notatek.

Stefan S

użytkownik iOS

Ta aplikacja jest naprawdę świetna. Jest tak wiele notatek i pomocnych informacji [...]. Moim problematycznym przedmiotem jest język niemiecki, a w aplikacji jest w czym wybierać. Dzięki tej aplikacji poprawiłam swój niemiecki. Polecam ją każdemu.

Samantha Klich

użytkownik Androida

Wow, jestem w szoku. Właśnie wypróbowałam aplikację, ponieważ widziałam ją kilka razy reklamowaną na TikToku jestem absolutnie w szoku. Ta aplikacja jest POMOCĄ, której potrzebujesz w szkole i przede wszystkim oferuje tak wiele rzeczy jak notatki czy streszczenia, które są BARDZO pomocne w moim przypadku.

Anna

użytkownik iOS

Kocham tę aplikację! Pomaga mi w zadaniach domowych, motywuje mnie i polepsza mi dzień. Dzięki tej aplikacji moje oceny się poprawiły. Lepszej aplikacji nie znajdę!🩷

Patrycja

użytkowniczka iOS

Super aplikacja! Ma odpowiedzi na wszystkie zadania. Testuję ją od paru miesięcy i jest po prostu perfekcyjna.

Szymon

użytkownik Android

Super aplikacja do nauki i sprawdzania wiedzy. Można znaleźć notatki z WSZYSTKICH przedmiotów. Polecam tym, którzy celują w oceny 5 i 6 😄​

Szymon

użytkownik iOS

Aplikacja jest po prostu świetna! Wystarczy, że wpiszę w pasku wyszukiwania swój temat i od razu mam wyniki. Nie muszę oglądać 10 filmów na YouTube, żeby coś zrozumieć, więc oszczędzam swój czas. Po prostu polecam!

Kuba T

użytkownik Androida

W szkole byłem bardzo kiepski z matematyki, ale dzięki tej aplikacji radzę sobie teraz lepiej. Jestem bardzo wdzięczny, że ją stworzyliście.

Kriss

użytkownik Androida

Korzystam z Knowunity od ponad roku i jest mega! Najlepsze opcje z tej apki: ⭐️ Gotowe notatki ⭐️ Spersonalizowane treści ⭐️ Dostęp do chatu GPT W WERSJI SZKOLNEJ ⭐️ Konwersacje z innymi uczniami 🤍 NAUKA WRESZCIE NIE JEST NUDNA 🤍

Gosia

użytkowniczka Android

Bardzo lubię aplikację Knowunity, ponieważ pomaga mi w nauce. Odkąd ją mam moje oceny się poprawiają :)

Sara

użytkowniczka iOS

Aplikacja jest niezawodna! Polecam 👍💙

Krzysztof

użytkownik Android

Bardzo fajna aplikacja. Pomaga przygotować się do sprawdzianu, kartkówki lub odpowiedzi ustnej.

Oliwia

użytkowniczka iOS

 

Chemia

1529

14 gru 2025

6 strony

Alkohole, Fenole, Aldehydy i Ketony - Podstawy Chemii Organicznej

J

jan

@jannnnn

Chemia organiczna to fascynująca dziedzina, która bada związki zawierające węgiel. W poniższym materiale przyjrzymy się alkoholom, fenolom, aldehydom i ketonom - grupom związków organicznych o ogromnym znaczeniu praktycznym w chemii i przemyśle.

# ALKOHOLE
OTRZYMYWANIE
CH3-CH-CH2-CH3 + NaOH H2O CH3-CH-CH2-CH3 + NaCe

but 2 on
H-OH
он
CH2=CH-CH2-CH3 + H2O CH3-CH-CH2-CH3

REAKCJE
OH
CH

Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkęTo nic nie kosztuje!

Dostęp do wszystkich materiałów

Popraw swoje oceny

Dołącz do milionów studentów

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

Alkohole - otrzymywanie i reakcje

Alkohole to związki organiczne zawierające grupę hydroksylową OH-OH. Możemy je otrzymać na kilka sposobów, np. przez reakcję halogenków alkilowych z NaOH czy przez hydratację alkenów.

Alkohole wchodzą w liczne reakcje chemiczne. Z metalami aktywnymi (np. sodem) tworzą alkoholany i uwalniają wodór: CH₃CH₂OH + Na → CH₃CH₂ONa + H₂. Z tlenkiem miedzi(II) reagują różnie w zależności od rzędowości - alkohole pierwszorzędowe dają aldehydy, drugorzędowe - ketony, a trzeciorzędowe nie reagują.

W próbie Lucasa alkohole trzeciorzędowe reagują natychmiast (pojawia się zmętnienie), drugorzędowe wolniej, a pierwszorzędowe praktycznie nie reagują. Stanowi to metodę rozróżniania alkoholi.

Warto zapamiętać: Alkohole polihydroksylowe (jak glicerol) mają więcej niż jedną grupę OH, co nadaje im specjalne właściwości - mogą tworzyć estry azotowe (nitrogliceryna) i reagować z sodem, dając alkoholany.

# ALKOHOLE
OTRZYMYWANIE
CH3-CH-CH2-CH3 + NaOH H2O CH3-CH-CH2-CH3 + NaCe

but 2 on
H-OH
он
CH2=CH-CH2-CH3 + H2O CH3-CH-CH2-CH3

REAKCJE
OH
CH

Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkęTo nic nie kosztuje!

Dostęp do wszystkich materiałów

Popraw swoje oceny

Dołącz do milionów studentów

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

Estryfikacja i reakcja szafirowa

Estryfikacja to jedna z najważniejszych reakcji alkoholi. Polega na reakcji alkoholu z kwasem karboksylowym w obecności katalizatora (H₂SO₄), w wyniku której powstaje ester i woda: CH₃COOH + CH₃OH ⇌ CH₃COOCH₃ + H₂O.

Alkohole mogą ulegać dehydratacji (usunięciu cząsteczki wody) w obecności Al₂O₃ jako katalizatora, co prowadzi do powstania alkenów: 2CH₃-CH(OH)-CH₂-CH₃ ⇌ CH₂=CH-CH₂-CH₃ + CH₃-CH=CH-CH₃ + 2H₂O.

Reakcja szafirowa jest charakterystyczną próbą dla alkoholi wielowodorotlenowych (polioli). Polega na reakcji z wodorotlenkiem miedzi(II), w wyniku której powstaje intensywnie niebieski roztwór kompleksu. Ta próba jest szczególnie ważna przy identyfikacji polialkoholi w laboratorium.

💡 Ciekawostka: Reakcja szafirowa otrzymała swoją nazwę od intensywnie niebieskiego zabarwienia, przypominającego kolor szafiru. Jest wykorzystywana w wykrywaniu cukrów prostych, które są poliolami.

# ALKOHOLE
OTRZYMYWANIE
CH3-CH-CH2-CH3 + NaOH H2O CH3-CH-CH2-CH3 + NaCe

but 2 on
H-OH
он
CH2=CH-CH2-CH3 + H2O CH3-CH-CH2-CH3

REAKCJE
OH
CH

Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkęTo nic nie kosztuje!

Dostęp do wszystkich materiałów

Popraw swoje oceny

Dołącz do milionów studentów

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

Fenole - otrzymywanie i właściwości

Fenole to związki aromatyczne zawierające grupę -OH bezpośrednio przyłączoną do pierścienia benzenowego. Można je otrzymać przez reakcję chlorobenzenu z NaOH lub przez rozkład fenolanu sodu kwasem solnym.

W przeciwieństwie do alkoholi, fenole wykazują właściwości kwasowe - w roztworze wodnym ulegają dysocjacji, tworząc aniony fenoksydowe i jony H⁺. Reagują z metalami aktywnymi (Na), tlenkami metali (Na₂O) oraz z zasadami (NaOH), tworząc fenolany.

Fenole wchodzą w liczne reakcje charakterystyczne, np. estryfikację, nitrowanie, sulfonowanie i bromowanie. W reakcji nitrowania mogą powstawać mono-, di- lub trinitrofenole, zależnie od warunków. Szczególnie interesujące jest bromowanie fenoli, które zachodzi bardzo łatwo, nawet bez katalizatora.

🔬 Zastosowanie praktyczne: Fenol jest używany jako środek dezynfekujący, a jego pochodne znajdują zastosowanie w produkcji leków, barwników i tworzyw sztucznych. Fenol reaguje z FeCl₃, dając fioletowe zabarwienie - to ważna próba analityczna.

# ALKOHOLE
OTRZYMYWANIE
CH3-CH-CH2-CH3 + NaOH H2O CH3-CH-CH2-CH3 + NaCe

but 2 on
H-OH
он
CH2=CH-CH2-CH3 + H2O CH3-CH-CH2-CH3

REAKCJE
OH
CH

Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkęTo nic nie kosztuje!

Dostęp do wszystkich materiałów

Popraw swoje oceny

Dołącz do milionów studentów

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

Porównanie reakcji alkoholi, polioli i fenoli

Alkohole, poliole i fenole różnią się reaktywnością, co pozwala je łatwo rozróżnić. Fenole jako jedyne ulegają dysocjacji w wodzie, tworząc jony H⁺.

W reakcji z sodem wszystkie trzy grupy uwalniają wodór, ale z NaOH reagują tylko fenole. Z kwasami halogenwodorowymi (np. HI) reagują tylko alkohole, tworząc halogenki. Reakcja z tlenkiem miedzi(II) zachodzi tylko dla alkoholi, dając aldehydy lub ketony.

Próba szafirowa jest charakterystyczna wyłącznie dla polialkoholi, które z Cu(OH)₂ tworzą intensywnie niebieski roztwór kompleksowy. Dehydratacji do alkenów ulegają alkohole i poliole, podczas gdy estryfikacji ulegają zarówno alkohole, jak i fenole.

Zapamiętaj: Tłuszcze są naturalnymi estrami glicerolu i długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (np. palmitynowego, stearynowego, oleinowego). Ich estryfikacja jest przykładem praktycznego wykorzystania reakcji alkoholi.

# ALKOHOLE
OTRZYMYWANIE
CH3-CH-CH2-CH3 + NaOH H2O CH3-CH-CH2-CH3 + NaCe

but 2 on
H-OH
он
CH2=CH-CH2-CH3 + H2O CH3-CH-CH2-CH3

REAKCJE
OH
CH

Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkęTo nic nie kosztuje!

Dostęp do wszystkich materiałów

Popraw swoje oceny

Dołącz do milionów studentów

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

Aldehydy - charakterystyka i reakcje

Aldehydy zawierają grupę karbonylową C=OC=O, w której atom węgla jest połączony z atomem wodoru (grupa aldehydowa). Najprostsze aldehydy to: formaldehyd (HCHO), aldehyd octowy (CH₃CHO) i inne homologi.

Aldehydy są bardzo reaktywne i łatwo ulegają utlenianiu. W próbie Trommera z Cu(OH)₂ tworzą kwasy karboksylowe, a wodorotlenek miedzi(II) redukuje się do tlenku miedzi(I) o charakterystycznym ceglastym kolorze. W próbie Tollensa (z amoniakalnym roztworem AgNO₃) aldehydy tworzą "lustro srebrne" na ściankach naczynia.

Aldehydy można redukować wodorem w obecności katalizatora do alkoholi. Reagują również z HCl, tworząc chlorowcopochodne. W reakcji Cannizzaro aldehydy nieposiadające atomu wodoru przy węglu α ulegają dysproporcjonowaniu w środowisku zasadowym do alkoholi i soli kwasów karboksylowych.

🔑 Kluczowa informacja: Aldehydy tworzą hemiacetale i acetale w reakcji z alkoholami. Te reakcje mają duże znaczenie w chemii cukrów, gdzie prowadzą do powstawania struktur pierścieniowych.

# ALKOHOLE
OTRZYMYWANIE
CH3-CH-CH2-CH3 + NaOH H2O CH3-CH-CH2-CH3 + NaCe

but 2 on
H-OH
он
CH2=CH-CH2-CH3 + H2O CH3-CH-CH2-CH3

REAKCJE
OH
CH

Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkęTo nic nie kosztuje!

Dostęp do wszystkich materiałów

Popraw swoje oceny

Dołącz do milionów studentów

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

Ketony - charakterystyka i reakcje

Ketony to związki zawierające grupę karbonylową C=OC=O połączoną z dwoma podstawnikami węglowodorowymi. W przeciwieństwie do aldehydów, ketony trudniej ulegają utlenianiu - potrzebne są silne utleniacze jak KMnO₄ czy K₂Cr₂O₇.

Przy utlenianiu ketonów następuje rozerwanie wiązania C-C przy grupie karbonylowej. Na przykład butan-2-on utlenia się do kwasu octowego i mrówkowego. Ketony, podobnie jak aldehydy, można redukować wodorem w obecności katalizatora, otrzymując alkohole.

Charakterystyczną reakcją dla metyloketonów zawierającychgrupęCOCH3zawierających grupę -COCH₃ jest próba jodoformowa. W tej reakcji metyloketon reaguje z jodem w środowisku zasadowym, tworząc jodoform (CHI₃) o charakterystycznym żółtym kolorze i zapachu. Jest to ważna metoda analityczna wykrywania ketonów.

🧪 Wskazówka do eksperymentów: Próba jodoformowa pozwala odróżnić metyloketon od innych ketonów. Żółty osad jodoformu i charakterystyczny zapach to jednoznaczne potwierdzenie obecności grupy -COCH₃.

Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...

Czym jest Towarzysz AI z Knowunity?

Nasz asystent AI jest specjalnie dostosowany do potrzeb uczniów. W oparciu o miliony treści, które mamy na platformie, możemy udzielać uczniom naprawdę znaczących i trafnych odpowiedzi. Ale nie chodzi tylko o odpowiedzi, towarzysz prowadzi również uczniów przez codzienne wyzwania związane z nauką, ze spersonalizowanymi planami nauki, quizami lub treściami na czacie i 100% personalizacją opartą na umiejętnościach i rozwoju uczniów.

Gdzie mogę pobrać aplikację Knowunity?

Aplikację możesz pobrać z Google Play i Apple Store.

Czy aplikacja Knowunity naprawdę jest darmowa?

Tak, masz całkowicie darmowy dostęp do wszystkich notatek w aplikacji, możesz w każdej chwili rozmawiać z Ekspertami lub ich obserwować. Możesz użyć punktów, aby odblokować pewne funkcje w aplikacji, które również możesz otrzymać za darmo. Dodatkowo oferujemy usługę Knowunity Premium, która pozwala na odblokowanie większej liczby funkcji.

33

Inteligentne Narzędzia NOWE

Przekształć te notatki w: ✓ 50+ Pytań Testowych ✓ Interaktywne Fiszki ✓ Pełny Egzamin Próbny ✓ Plany Eseju

Egzamin Próbny
Quiz
Fiszki
Esej

Podobne notatki

Rodzaje i Właściwości Kwasów

Zgłębiaj różnorodność kwasów chemicznych, ich klasyfikację na tlenowe i beztlenowe, metody otrzymywania oraz reakcje chemiczne. Dowiedz się o dysocjacji kwasów i ich mocy. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z chemii.

ChemiaChemia
1

Charakterystyka Wodorków

Zgłębiaj właściwości wodorków, ich klasyfikację (zasadowe, kwasowe, obojętne, amfoteryczne) oraz metody otrzymywania. Dowiedz się, jak wykazać charakter chemiczny amoniaku i poznaj zasady nazewnictwa. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z chemii.

ChemiaChemia
1

Właściwości i Zastosowania Fenoli

Odkryj kluczowe informacje o fenolach, ich właściwościach fizycznych, reaktywności oraz zastosowaniach w przemyśle chemicznym. Dowiedz się, jak fenole reagują z innymi substancjami oraz jakie mają znaczenie w produkcji tworzyw sztucznych, barwników i leków. Idealne dla studentów chemii.

ChemiaChemia
3

Reakcje Pochodnych Węglowodorów

Podsumowanie kluczowych reakcji jednofunkcyjnych pochodnych węglowodorów, w tym fluorowcopochodnych, alkoholi, fenoli, aldehydów, ketonów, kwasów karboksylowych, estrów, amin i amidów. Zawiera istotne informacje o dysocjacji jonowej, redukcji, estryfikacji oraz charakterystycznych reakcjach dla każdego związku. Idealne dla studentów chemii organicznej.

ChemiaChemia
4

Zobojętnianie Kwasów i Zasad

Zrozumienie reakcji zobojętniania między kwasami a zasadami. Dowiedz się, jak zachodzą te reakcje, jakie są ich równania chemiczne oraz jak miareczkowanie wpływa na pH roztworu. Idealne dla studentów chemii, którzy chcą zgłębić teorię kwasowo-zasadową i praktyczne zastosowania miareczkowania.

ChemiaChemia
4

Otrzymywanie Wodorotlenków

Zrozumienie procesu otrzymywania wodorotlenków, ich właściwości oraz reakcji chemicznych. Dowiedz się o wodorotlenkach sodu, wapnia i żelaza (III), ich amfoteryczności oraz zastosowaniach w chemii. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z chemii.

ChemiaChemia
1

Najpopularniejsze notatki: Alcohols

Najpopularniejsze notatki z Chemia

Najpopularniejsze notatki

Nie ma nic odpowiedniego? Sprawdź inne przedmioty.

Zobacz, co mówią o nas nasi użytkownicy. Pokochali nas — pokochasz też i Ty.

4.9/5

App Store

4.8/5

Google Play

Aplikacja jest bardzo prosta i dobrze przemyślana. Do tej pory znalazłem wszystko, czego szukałem i mogłem się wiele nauczyć z innych notatek! Na pewno wykorzystam aplikację do pomocy przy robieniu prac domowych! No i oczywiście bardzo pomaga też jako inspiracja do robienia swoich notatek.

Stefan S

użytkownik iOS

Ta aplikacja jest naprawdę świetna. Jest tak wiele notatek i pomocnych informacji [...]. Moim problematycznym przedmiotem jest język niemiecki, a w aplikacji jest w czym wybierać. Dzięki tej aplikacji poprawiłam swój niemiecki. Polecam ją każdemu.

Samantha Klich

użytkownik Androida

Wow, jestem w szoku. Właśnie wypróbowałam aplikację, ponieważ widziałam ją kilka razy reklamowaną na TikToku jestem absolutnie w szoku. Ta aplikacja jest POMOCĄ, której potrzebujesz w szkole i przede wszystkim oferuje tak wiele rzeczy jak notatki czy streszczenia, które są BARDZO pomocne w moim przypadku.

Anna

użytkownik iOS

Kocham tę aplikację! Pomaga mi w zadaniach domowych, motywuje mnie i polepsza mi dzień. Dzięki tej aplikacji moje oceny się poprawiły. Lepszej aplikacji nie znajdę!🩷

Patrycja

użytkowniczka iOS

Super aplikacja! Ma odpowiedzi na wszystkie zadania. Testuję ją od paru miesięcy i jest po prostu perfekcyjna.

Szymon

użytkownik Android

Super aplikacja do nauki i sprawdzania wiedzy. Można znaleźć notatki z WSZYSTKICH przedmiotów. Polecam tym, którzy celują w oceny 5 i 6 😄​

Szymon

użytkownik iOS

Aplikacja jest po prostu świetna! Wystarczy, że wpiszę w pasku wyszukiwania swój temat i od razu mam wyniki. Nie muszę oglądać 10 filmów na YouTube, żeby coś zrozumieć, więc oszczędzam swój czas. Po prostu polecam!

Kuba T

użytkownik Androida

W szkole byłem bardzo kiepski z matematyki, ale dzięki tej aplikacji radzę sobie teraz lepiej. Jestem bardzo wdzięczny, że ją stworzyliście.

Kriss

użytkownik Androida

Korzystam z Knowunity od ponad roku i jest mega! Najlepsze opcje z tej apki: ⭐️ Gotowe notatki ⭐️ Spersonalizowane treści ⭐️ Dostęp do chatu GPT W WERSJI SZKOLNEJ ⭐️ Konwersacje z innymi uczniami 🤍 NAUKA WRESZCIE NIE JEST NUDNA 🤍

Gosia

użytkowniczka Android

Bardzo lubię aplikację Knowunity, ponieważ pomaga mi w nauce. Odkąd ją mam moje oceny się poprawiają :)

Sara

użytkowniczka iOS

Aplikacja jest niezawodna! Polecam 👍💙

Krzysztof

użytkownik Android

Bardzo fajna aplikacja. Pomaga przygotować się do sprawdzianu, kartkówki lub odpowiedzi ustnej.

Oliwia

użytkowniczka iOS

Aplikacja jest bardzo prosta i dobrze przemyślana. Do tej pory znalazłem wszystko, czego szukałem i mogłem się wiele nauczyć z innych notatek! Na pewno wykorzystam aplikację do pomocy przy robieniu prac domowych! No i oczywiście bardzo pomaga też jako inspiracja do robienia swoich notatek.

Stefan S

użytkownik iOS

Ta aplikacja jest naprawdę świetna. Jest tak wiele notatek i pomocnych informacji [...]. Moim problematycznym przedmiotem jest język niemiecki, a w aplikacji jest w czym wybierać. Dzięki tej aplikacji poprawiłam swój niemiecki. Polecam ją każdemu.

Samantha Klich

użytkownik Androida

Wow, jestem w szoku. Właśnie wypróbowałam aplikację, ponieważ widziałam ją kilka razy reklamowaną na TikToku jestem absolutnie w szoku. Ta aplikacja jest POMOCĄ, której potrzebujesz w szkole i przede wszystkim oferuje tak wiele rzeczy jak notatki czy streszczenia, które są BARDZO pomocne w moim przypadku.

Anna

użytkownik iOS

Kocham tę aplikację! Pomaga mi w zadaniach domowych, motywuje mnie i polepsza mi dzień. Dzięki tej aplikacji moje oceny się poprawiły. Lepszej aplikacji nie znajdę!🩷

Patrycja

użytkowniczka iOS

Super aplikacja! Ma odpowiedzi na wszystkie zadania. Testuję ją od paru miesięcy i jest po prostu perfekcyjna.

Szymon

użytkownik Android

Super aplikacja do nauki i sprawdzania wiedzy. Można znaleźć notatki z WSZYSTKICH przedmiotów. Polecam tym, którzy celują w oceny 5 i 6 😄​

Szymon

użytkownik iOS

Aplikacja jest po prostu świetna! Wystarczy, że wpiszę w pasku wyszukiwania swój temat i od razu mam wyniki. Nie muszę oglądać 10 filmów na YouTube, żeby coś zrozumieć, więc oszczędzam swój czas. Po prostu polecam!

Kuba T

użytkownik Androida

W szkole byłem bardzo kiepski z matematyki, ale dzięki tej aplikacji radzę sobie teraz lepiej. Jestem bardzo wdzięczny, że ją stworzyliście.

Kriss

użytkownik Androida

Korzystam z Knowunity od ponad roku i jest mega! Najlepsze opcje z tej apki: ⭐️ Gotowe notatki ⭐️ Spersonalizowane treści ⭐️ Dostęp do chatu GPT W WERSJI SZKOLNEJ ⭐️ Konwersacje z innymi uczniami 🤍 NAUKA WRESZCIE NIE JEST NUDNA 🤍

Gosia

użytkowniczka Android

Bardzo lubię aplikację Knowunity, ponieważ pomaga mi w nauce. Odkąd ją mam moje oceny się poprawiają :)

Sara

użytkowniczka iOS

Aplikacja jest niezawodna! Polecam 👍💙

Krzysztof

użytkownik Android

Bardzo fajna aplikacja. Pomaga przygotować się do sprawdzianu, kartkówki lub odpowiedzi ustnej.

Oliwia

użytkowniczka iOS