Aminy - klasyfikacja i otrzymywanie
Aminy to związki pochodne amoniaku, które dzielimy na trzy grupy. Aminy I-rzędowe mają jeden podstawnik przy azocie (np. metanoamina CH₃NH₂), II-rzędowe mają dwa podstawniki (np. dimetyloamina), a III-rzędowe posiadają trzy grupy alkilowe przy azocie. Nazewnictwo opiera się na nazwach grup alkilowych z końcówką "-amina".
Otrzymywanie amin odbywa się głównie poprzez reakcje substytucji nukleofilowej (SN). Dla I-rzędowych: RX + NH₃ → RNH₂ + HX. II-rzędowe powstają, gdy I-rzędowa amina reaguje z halogenkiem alkilu. Dla III-rzędowych mechanizm jest podobny - II-rzędowa amina reaguje z halogenkiem.
Anilina (fenyloamina) to szczególnie ważna amina aromatyczna. W przemyśle otrzymuje się ją przez redukcję nitrobenzenu wodorem wobec katalizatora. W laboratorium proces przebiega dwuetapowo: najpierw redukcja nitrobenzenu za pomocą cynku w środowisku kwasu solnego (powstaje chlorek fenyloamoniowy), a następnie reakcja z wodorotlenkiem sodu.
Warto zapamiętać! Podczas otrzymywania aniliny w laboratorium następuje charakterystyczna zmiana: żółta ciecz (nitrobenzen) zmienia się w bezbarwną oleistą ciecz o słabym zapachu (anilinę).



