Struktura i Budowa Atomu

Budowa atomu - cząstki elementarne

Każdy atom składa się z trzech głównych typów cząstek, które różnią się masą i ładunkiem elektrycznym. Protony to cząstki naładowane dodatnio $+1$, które wraz z neutronami (bez ładunku) tworzą jądro atomowe. Obie te cząstki nazywamy nukleonami i mają masę około 1u.

Elektrony to najlżejsze cząstki atomu - ich masa to zaledwie 1/1840 u, ale mają ładunek ujemny $-1$. Krążą one wokół jądra na powłokach elektronowych. Najważniejsze są elektrony walencyjne, które znajdują się na ostatniej, zewnętrznej powłoce.

Atom to najmniejsza cząstka pierwiastka chemicznego, która zachowuje wszystkie jego właściwości. Pierwiastek to substancja złożona z atomów o tej samej liczbie protonów.

💡 Zapamiętaj: Protony i neutrony są ciężkie i siedzą w jądrze, elektrony są lekkie i latają wokół!

Oznaczenie atomów i obliczenia

Każdy pierwiastek oznaczamy specjalnym symbolem z dwiema liczbami. Liczba atomowa (Z) to mniejsza liczba, która pokazuje ile protonów ma atom - dla każdego kolejnego pierwiastka rośnie o 1. Liczba masowa (A) to większa liczba, która mówi o całkowitej liczbie nukleonów.

W atomie obojętnym elektrycznie liczba protonów równa się liczbie elektronów: Z = p⁺ = e⁻. Żeby obliczyć liczbę neutronów, używasz wzoru: n = A - Z.

Jony to atomy, które straciły lub zyskały elektrony. Kationy (+) mają więcej protonów niż elektronów, a aniony (-) mają więcej elektronów niż protonów. Liczba protonów nigdy się nie zmienia!

Na przykładzie ³⁵₁₇Cl: Z=17 (17 protonów i elektronów), A=35, więc neutronów jest 35-17=18.

💡 Wskazówka: Przy jonach pamiętaj - jeśli jon ma ładunek +2, to ma o 2 elektrony mniej niż protonów!