Rzut pionowy to ruch ciała wyrzuconego pionowo w górę lub w dół pod wpływem siły grawitacji. W przypadku rzutu pionowego w górę ciało zwalnia pod wpływem grawitacji, osiąga maksymalną wysokość, a następnie spada. Natomiast przy rzucie pionowym w dół ciało przyspiesza zgodnie z przyspieszeniem ziemskim. W obu przypadkach ruch odbywa się tylko w jednym kierunku - pionowym.

W rzucie poziomym zasięg (czyli odległość pozioma) zależy od prędkości początkowej i czasu lotu. Aby obliczyć zasięg, używamy wzoru z = V₀t, gdzie V₀ to składowa pozioma prędkości, a t to czas lotu. Możemy też użyć alternatywnego wzoru na zasięg rzutu poziomego: z = V₀√(2h/g), gdzie h to wysokość, z której wykonujemy rzut, a g to przyspieszenie ziemskie.

Główna różnica leży we wzorach na prędkość końcową. W rzucie pionowym w górę prędkość końcowa wynosi Vₖ = V₀ - gt, co oznacza, że prędkość maleje z czasem do momentu osiągnięcia maksymalnej wysokości. Natomiast w rzucie pionowym w dół prędkość końcowa wynosi Vₖ = V₀ + gt, co oznacza, że prędkość rośnie wraz z czasem. W obu przypadkach wysokość obliczamy ze wzoru h = V₀t + (gt²)/2.

Obliczenia dla rzutu poziomego stosujemy, gdy ciało jest wyrzucone poziomo z pewnej wysokości, np. gdy piłka spada z krawędzi stołu lub gdy analizujemy lot pocisku wystrzelonego poziomo. Kluczowe jest rozdzielenie ruchu na dwie składowe: poziomą i pionową. Składowa pozioma ma stałą prędkość (V₀), a składowa pionowa podlega zasadom spadku swobodnego. Praktyczne zastosowania obejmują projektowanie mostów, analizę skoków narciarskich czy obliczanie trajektorii pocisków.