Litosfera - procesy zewnętrzne

Procesy egzogeniczne to zjawiska zachodzące na powierzchni Ziemi, wywołane przez czynniki zewnętrzne działające na skorupę ziemską. Do głównych procesów egzogenicznych zaliczamy:

1. Wietrzenie
2. Zjawiska krasowe
3. Grawitacyjne ruchy masowe
4. Działalność wód płynących
5. Działalność lodowców i lądolodów
6. Działalność morza
7. Działalność wiatru (eoliczna)

Definicja: Rzeka to naturalny, powierzchniowy ciek wodny płynący w korycie.

Procesy erozyjne (niszczące) związane z działalnością wód płynących obejmują:

• Erozję wgłębną - niszczenie dna koryta rzecznego
• Erozję boczną - podcinanie brzegów doliny przez nurt rzeki, prowadzące do powstawania meandrów i starorzeczy

Przykład: Erozja wiatrowa jest szczególnie widoczna na obszarach suchych, pozbawionych roślinności. Wiatr uderza w napotkane przeszkody (np. występy skalne), niszcząc je (korazja). Skutkiem tego procesu są charakterystyczne formy, takie jak grzyby skalne.

Erozja morska to niszcząca działalność fal morskich na wybrzeżu. Stale atakowany przez wodę brzeg morski (klif) ulega podcinaniu u podstawy, obrywaniu i cofaniu się (abrazja).

Słownictwo: Wietrzenie to proces rozpadu lub rozkładu skał pod wpływem działania czynników zewnętrznych. Zmiany temperatury powietrza powodują nagrzewanie i ochładzanie się skał, co prowadzi do ich kruszenia i powstawania zwietrzeliny.

Ruchy masowe to procesy przemieszczania się skał po powierzchniach nachylonych pod wpływem grawitacji. Obejmują one:

• Spełzywanie
• Spływy błotne
• Osuwiska

Wyróżnienie: Rzeźbotwórcza działalność lodowców górskich i lądolodów jest szczególnie istotna w kształtowaniu krajobrazu. Lodowce tworzą charakterystyczne formy, takie jak doliny U-kształtne i jeziora polodowcowe.

Cytat: "Erozja lodowcowa przekształca doliny V-kształtne na U-kształtne."

Działalność erozyjna rzek i transport materiału skalnego zależą w dużej mierze od siły płynącej wody. Procesy te są niezbędne do formowania koryta rzecznego i kształtowania doliny rzecznej.