Polska Gierka (1970-1980)

Po upadku Gomułki, władzę w Polsce przejął Edward Gierek, rozpoczynając okres znany jako "dekada Gierka". Charakterystycznym elementem tego czasu była tzw. propaganda sukcesu.

Definition: Propaganda sukcesu to metoda, za pomocą której władze komunistyczne próbowały umocnić w Polakach przekonanie, że państwo dynamicznie się rozwija.

Gierek postawił na modernizację kraju, co było możliwe dzięki kredytom zaciągniętym na Zachodzie. Okres ten nazywano często budową "drugiej Polski".

Example: Najważniejsze inwestycje Gierka to m.in. huta "Katowice" w Dąbrowie Górniczej, Port Północny i rafineria w Gdańsku, kopalnia węgla brunatnego w Bełchatowie oraz trasa szybkiego ruchu Warszawa-Katowice.

Symbolem tego okresu stał się również Fiat 126p, znany jako "maluch", który miał być dowodem na rosnącą zamożność Polaków.

W 1976 roku przeprowadzono nowelizację Konstytucji PRL. Zapisano w niej, że Polska jest państwem socjalistycznym, a przyjaźń z ZSRR jest nierozerwalna. Wprowadzono również zapis o PZPR jako przewodniej sile narodu.

Highlight: Pomimo pozorów sukcesu, polityka gospodarcza Gierka opierała się na zaciąganiu ogromnych kredytów zagranicznych, co w późniejszym okresie doprowadziło do poważnego kryzysu ekonomicznego.

Życie w PRL w tym okresie charakteryzowało się pewną poprawą warunków bytowych, ale jednocześnie narastającymi problemami gospodarczymi i społecznymi. Propaganda sukcesu nie mogła ukryć rosnących niedoborów towarów w sklepach i narastającego niezadowolenia społecznego.

Czasy Gomułki (1956-1970)

Okres rządów Władysława Gomułki, nazywany "małą stabilizacją", rozpoczął się w październiku 1956 roku, gdy został on wybrany na I sekretarza KC PZPR. Czas ten charakteryzował się początkowo odwilżą polityczną, zwaną "odwilżą październikową".

Highlight: Kluczowe elementy odwilży październikowej to uwolnienie więźniów politycznych, amnestia dla uczestników Poznańskiego Czerwca, zaniechanie kolektywizacji rolnictwa oraz wypuszczenie z więzień duchownych, w tym prymasa Wyszyńskiego.

Jednym z najważniejszych wydarzeń tego okresu był Poznański Czerwiec 1956. 28 czerwca 1956 roku wybuchł strajk generalny, w którym wzięło udział około 100 tysięcy osób.

Definition: Strajk generalny to przerwanie pracy przez wszystkich pracowników danego obszaru.

Protestujący żądali poprawy warunków ekonomicznych oraz wolności politycznej i religijnej. Niestety, protesty zakończyły się tragicznie - zginęło 70 osób.

W marcu 1968 roku doszło do kolejnych ważnych wydarzeń. Wystawienie "Dziadów cz. III" Adama Mickiewicza stało się przyczyną wystąpień polskich studentów przeciwko cenzurze. Te protesty przeszły do historii jako "Marzec 1968".

Koniec rządów Gomułki naznaczony był protestami robotniczymi na Wybrzeżu w grudniu 1970 roku. Masowe demonstracje, szczególnie w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, były reakcją na podwyżki cen żywności i brak dialogu władz ze społeczeństwem. Interwencja wojska i milicji doprowadziła do śmierci 45 osób.

Example: Przykładem napięć między władzą a Kościołem w tym okresie było likwidowanie religii w szkołach, utrudnianie budowy i remontów kościołów oraz zabronienie uczestnictwa w nabożeństwach oficerom, milicjantom i urzędnikom.