Pobierz z
Google Play
Układ pokarmowy
Genetyka molekularna
Ekologia
Chemiczne podstawy życia
Komórka
Proste zwierzęta bezkręgowe
Układ wydalniczy
Rozmnażanie i rozwój człowieka
Genetyka klasyczna
Stawonogi. mięczaki
Organizm człowieka jako funkcjonalna całość
Aparat ruchu
Metabolizm
Genetyka
Kręgowce zmiennocieplne
Pokaż wszystkie tematy
Reakcje utleniania-redukcji. elektrochemia
Reakcje chemiczne w roztworach wodnych
Wodorotlenki a zasady
Kwasy
Systematyka związków nieorganicznych
Sole
Budowa atomu a układ okresowy pierwiastków chemicznych
Układ okresowy pierwiastków chemicznych
Efekty energetyczne i szybkość reakcji chemicznych
Pochodne węglowodorów
Stechiometria
Węglowodory
Gazy i ich mieszaniny
Świat substancji
Roztwory
Pokaż wszystkie tematy
17.03.2023
2317
176
Udostępnij
Zapisz
Pobierz
Zarejestruj się
Dostęp do wszystkich materiałów
Dołącz do milionów studentów
Popraw swoje oceny
Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.
Zarejestruj się
Dostęp do wszystkich materiałów
Dołącz do milionów studentów
Popraw swoje oceny
Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.
Zarejestruj się
Dostęp do wszystkich materiałów
Dołącz do milionów studentów
Popraw swoje oceny
Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.
Zarejestruj się
Dostęp do wszystkich materiałów
Dołącz do milionów studentów
Popraw swoje oceny
Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.
Zarejestruj się
Dostęp do wszystkich materiałów
Dołącz do milionów studentów
Popraw swoje oceny
Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.
Zarejestruj się
Dostęp do wszystkich materiałów
Dołącz do milionów studentów
Popraw swoje oceny
Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.
Zarejestruj się
Dostęp do wszystkich materiałów
Dołącz do milionów studentów
Popraw swoje oceny
Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.
Zarejestruj się
Dostęp do wszystkich materiałów
Dołącz do milionów studentów
Popraw swoje oceny
Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.
Zarejestruj się
Dostęp do wszystkich materiałów
Dołącz do milionów studentów
Popraw swoje oceny
Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.
Zarejestruj się
Dostęp do wszystkich materiałów
Dołącz do milionów studentów
Popraw swoje oceny
Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.
Społeczeństwo średniowiecznej Europy Cały Dział (GWO, kl 5, dział V) Feudalna Europa Średniowieczne stany - grupy ludzi, które różniły się prawami, obowiązkami i codziennymi zajęciami. Były to: - duchowieństwo, - rycerstwo, - mieszczaństwo, - chłopstwo. Do stanu wchodziło się zwykle przez urodzenie. Wyjątkiem był stan duchowny. ciężkozbrojna jazda – konni wojownicy w zbrojach Najpierw władcy utrzymywali ciężkozbrojną jazdę, ale z czasem (ok IX-X w.) przekształcili ją w rycerstwo. rycerz - zawodowy wojownik, który utrzymywał się z dochodów z ziemi nadanej mu przez władcę (pracowali na niej chłopi). Feudalizm (od IX-X w. do XIV w.) - system organizacji społeczeństwa, w którym możniejsi zapewniali bezpieczeństwo słabszym w zamian za utrzymanie i wypełnianie ustalonych obowiązków. Wasal otrzymywał lenno od seniora; w zamian służył w jego armii. Seniorzy zapewniali bezpieczeństwo wasalom, a panowie - poddanym (chłopom). Poddani utrzymywali panów. Chłopów z panami nie łączył stosunek lenny. Chłopi pracowali za darmo w gospodarstwie pana i oddawali mu część zbiorów. Pan rozsądzał spory i bronił przed wrogami. Seniora, który nie był niczyim wasalem, nazywamy suzerenem. Ceremonia nadania lenna była publiczna i uroczysta. Miała dwie części: - hołd lenny (wasal przysięgał seniorowi wierność), - inwestytura (senior uroczyście przekazywał lenno wasalowi). Symbolem przekazanej władzy nad lennem była chorągiew lub pierścień. Na początku system feudalny przyniósł porządek i umiarkowane bezpieczeństwo. rozdrobnienie feudalne - rozbicie państw na liczne państewka, spowodowane przez dzielenie lenna przez wasali i przekazywanie ziemi ich wasalom. Z czasem rozdrobnienie feudalne prowadziło do licznych coraz częstszych wojen. Pod koniec średniowiecza, gdy wzrosła władza...
Średnia ocena aplikacji
Uczniowie korzystają z Knowunity
W rankingach aplikacji edukacyjnych w 11 krajach
Uczniowie, którzy przesłali notatki
Użytkownik iOS
Filip, użytkownik iOS
Zuzia, użytkownik iOS
królewska, w większości krajów skończyło się rozdrobnienie feudalne. Na rycerskim zamku Rycerze - główna siła średniowiecznej armii. Nie miała z nimi szans lekkozbrojna jazda ani chłopska piechota. Ciało rycerza chroniły: zbroja, hełm i tarcza. Broń używana przez rycerzy to: kopia, miecz, topór lub młot bojowy i sztylet. Rycerze ćwiczyli się w walce i brali udział w turniejach rycerskich. turniej rycerski - zawody połączone z ćwiczeniami wojskowymi. Zwycięzca mógł zabrać zbroję pokonanego (była ona warta fortunę). puklerz - niewielka okrągła tarcza Kościół łagodził agresywne obyczaje rycerstwa. Wprowadził: - rozejm boży (zakaz prowadzenia walk w określonych okresach), - ideał rycerza bez skazy – dobrego chrześcijanina, wiernego swemu władcy, uprzejmego wobec dam i mężnie broniącego słabszych. Rycerskość zaczęła oznaczać – odwagę, szlachetność i grzeczność wobec kobiet. Rycerze mieszkali zamkach, wieżach obronnych lub drewnianych dworach. Zamki zapewniały bezpieczeństwo ich mieszkańcom i krajowi. W czasie najazdu okoliczna ludność chroniła się w zamkowych murach. W czasach pokoju na zamku odbywały się sądy, a jego załoga strzegła bezpieczeństwa podróżnych. Tylko syn rycerza mógł zostać rycerzem. Paź (7-14 lat) - mieszkał na zamku innego rycerza, - służył mu przy posiłkach, - poznawał dworskie obyczaje, uczył się konnej jazdy, walki kopią i mieczem, - poznawał zasady turnieju rycerskiego. Giermek (14-21 lat) – pomocnik rycerza: - - miał prawo nosić broń, - zajmował się bronią, zbroją i koniem rycerza, - ubierał rycerza do walki, - towarzyszył rycerzowi podczas bitwy i turnieju. Jeśli giermek ukończył 21 lat i wykazał się w bitwie lub turnieju, mógł zostać rycerzem. Ceremonia pasowania na rycerza: - całonocna modlitwa, - kąpiel na znak oczyszczenia z grzechów, - przysięga przestrzegania reguł stanu rycerskiego, - klęczącego giermka król uderzał lekko mieczem w oba ramiona i ogłaszał rycerzem, - nałożenie rycerzowi pasa (stąd pasowanie), wręczenie miecza, zbroi i ostróg, - uczta z muzyką i tańcami. ostrogi - nakładki na buty z metalowym kolcem albo kółkiem do popędzania konia. O losie córki rycerza decydował ojciec. Zostawała zakonnicą albo żoną rycerza. Córki rycerzy uczyły się: - prowadzenia domu, tkania i haftowania, - pobożności i dobrych manier, - śpiewu, tańca, gry na instrumentach, - roli wzorowej żony i matki. Czasem mogły zdobywać wiedzę przebywając w klasztorze. Średniowieczni mieszczanie i chłopi Największe miasta w Polce (koniec XV w.): - Gdańsk, - Kraków, - Toruń i Elbląg. Mieszczanie (mieszkańcy miast) zajmowali się: - rzemiosłem, - handlem, - usługami. W przeciwieństwie do wsi, miasta uzyskiwały od władców prawa (prawa miejskie), dzięki którym mogły np.: - wybierać własne władze, - organizować targi, - budować mury obronne. Miejskie budowle: - mury z bramami (zamykanymi na noc lub w niebezpieczeństwie), - baszty - wieże obronne, - barbakan - okrągła budowla obronna wznoszona przed murami miasta lub zamku, - ratusz - duży, ozdobny budynek, w którym urzędowały władze miasta. Rynek - główny plac miejski, na którym odbywały się uroczystości, turnieje rycerskie i egzekucje przestępców. Główne miejsce handlu. Tylko ratusz i domy najbogatszych mieszczan były murowane (z cegły lub kamienia). Biedniejsi mieszkali w drewnianych domach. Drewno było tańsze, ale łatwopalne. Ognia używano wówczas do: - ogrzewania, - oświetlania, - gotowania. Domy w mieście stały jeden przy drugim. Łatwo mogło spłonąć całe miasto. Mieszczanie dzielili się na trzy grupy: - patrycjat - niewielka grupa najbogatszych kupców i rzemieślników, - pospólstwo – ubożsi kupcy i rzemieślnicy (najliczniejsza grupa), - plebs - najbiedniejsi mieszkańcy miasta. Miasta miały samorząd - rządzili nimi ich mieszkańcy. Przedstawiciele patrycjatu zasiadali w radzie miejskiej, która zajmowała się najważniejszymi sprawami miasta (ceny towarów, wysokość podatków i ich przeznaczenie). Rada miejska sama dobierała sobie nowych członków (nie było wyborów). Podejmowała decyzje korzystne dla swojej grupy. Czeladnik - pomocnik rzemieślnika wywodzący się z plebsu Majstersztyk – dzieło czeladnika, który chciał wyzwolić się na mistrza. Jeśli zaakceptowała je komisja rzemieślników, czeladnik zostawał mistrzem, mógł otworzyć własny warsztat i zostać przyjęty do cechu. Cech - organizacja skupiająca rzemieślników tego samego zawodu. Decydowała np. o cenie, jakości i ilości produktów, godzinach pracy. Partacz - rzemieślnik nienależący do cechu, nie mógł mieć warsztatu w mieście. Chłopi (mieszkańcy wsi) zajmowali się rolnictwem. Byli najliczniejszym stan. Wytwarzali żywność mało efektywnymi metodami. Mieszkali w drewnianych chatach. Był tam piec, jedna izba mieszkalna oraz komora na zapasy. Uprawiana przez chłopów ziemia należała do pana. Ziemia była przez chłopów dzierżawiona – użytkowana w zamian za opłaty lub świadczenia. Za użytkowanie ziemi pan pobierał od chłopów czynsz w pieniądzu lub w naturze (jaja, zboże, cielak). Zamiast czynszu pan mógł nakazać chłopom darmową pracę w jego gospodarstwie. Odrabianie pańszczyzny oznaczało pracę na „pańskiej” ziemi. Dziesięcina - płacony przez chłopów podatek dla parafii, jedna dziesiąta plonów oddawana proboszczowi. Sołtys - osoba rządząca wsią w imieniu pana, dość bogaty chłop. Duchowieństwo i kultura średniowiecza Średniowieczny uniwersalizm - wspólna kultura, dążenie do stworzenia jednego społeczeństwa chrześcijańskiej Europy. Podział na narody miał (według kościoła) mniejsze znaczenie. Ta sama wiara, święta, architektura, edukacja i język – łacina (była wtedy międzynarodowym językiem ludzi wykształconych). - Duchowieństwo - księża, zakonnicy, zakonnice - było uważane za najdoskonalszy stan, bo poświęcony Bogu. Benedyktyni - zakon założony w VI w. przez św. Benedykta (klasztor na Monte Cassino). reguła zakonna - zbiór przepisów i zaleceń, jak powinien żyć zakonnik Zgodnie z regułą św. Benedykta zakonnicy mieli: - poświęcić się Bogu, - nie zakładać rodziny, - mieszkać w klasztorze, - wspólnie się modlić i pracować, - zachować ubóstwo. Benedyktyni zakładali szpitale, pomagali chorym, głodnym i podróżnym, prowadzili szkoły, przepisywali księgi, pracowali fizycznie w klasztornych gospodarstwach. Chłopi uczyli się od zakonników efektywniejszych metod uprawy ziemi. benedyktyńska praca – praca wymagająca cierpliwości. Zwrot pochodzi od czasochłonnego przepisywania ksiąg w klasztorach. Zakonnicy umartwiali się (wstawali bardzo wcześnie, pościli) by zasłużyć na zbawienie i bardziej myśleć o innych niż o sobie. Franciszkanie - zakon założony w początkach XIII w. przez św. Franciszka z Asyżu. Zakon żebraczy - utrzymujący się z darów od ludzi (nie z własnych gospodarstw). Św. Franciszek miał wpływ na tych, którzy słuchali jego kazań, bo żył tak, jak mówił. Wybrał ubóstwo, mówił o miłości Boga do ludzi, zachwycał się pięknem świata. Architektura średniowiecza Styl romański - grube mury, małe okna, kościoły w kształcie brył geometrycznych. Styl gotycki - ostrołuki (dzięki nim ciężar sklepienia spoczywał i na murach, i na przyporach), wielkie okna. W tym stylu wznoszono katedry, ratusze i inne budowle. Pierwsze uniwersytety Przez kilkaset lat szkoły istniały tylko przy kościołach i klasztorach. Uczyli się tam przyszli duchowni. Pierwszy uniwersytet w Europie powstał pod koniec XI w. we włoskim mieście Bolonia. Później powstały Sorbona w Paryżu (XII w.) i Oksford (XII w.). Na uniwersytetach uczono: teologii, prawa, medycyny i filozofii. Wykłady odbywały się po łacinie. Kobietom nie wolno było studiować (miały rodzić dzieci i zajmować się domem). Najlepiej wykształconymi kobietami były te, które uczyły się w żeńskich klasztorach. Uczono tam czytania i pisania po łacinie oraz śpiewania psalmów. Notatka została stworzona na podstawie podręcznika „Historia 5", Wydawnictwa GWO, 2018. MZ Learning