Sytuacja polityczna i społeczna na ziemiach polskich pod zaborami
Ziemie polskie w pierwszej połowie XIX wieku były podzielone między trzech zaborców, ale ich sytuacja polityczna i prawna była zróżnicowana.
Wielkie Księstwo Poznańskie cieszyło się pewną autonomią, choć nie miało statusu odrębnego państwa. Językami urzędowymi były zarówno polski, jak i niemiecki. Istniało polskie szkolnictwo, ale faktyczną władzę sprawował nadprezydent mianowany przez króla Prus.
Królestwo Polskie, zwane też Kongresówką, było formalnie państwem w unii personalnej z Rosją, z szeroką autonomią. Posiadało własną konstytucję, sejm, wojsko i sądy. Językiem urzędowym był polski. Jednak w praktyce władza carska często łamała postanowienia konstytucji.
Example: Przykładem ograniczania swobód było wprowadzenie cenzury prewencyjnej w Kongresówce w 1819 roku.
Wolne Miasto Kraków, czyli Rzeczpospolita Krakowska, było małym, formalnie neutralnym państewkiem obejmującym Kraków i okolice. Miało własną konstytucję i Zgromadzenie Reprezentantów jako władzę ustawodawczą.
Definition: Rzeczpospolita Krakowska - niewielkie, formalnie niezależne państwo utworzone w 1815 roku, obejmujące Kraków i okolice, znajdujące się pod opieką trzech zaborców.
Galicja, znajdująca się pod zaborem austriackim, była pozbawiona praktycznie jakichkolwiek praw narodowych i całkowicie podporządkowana scentralizowanej władzy cesarskiej.
