Barok był epoką w kulturze europejskiej trwającą od końca XVI do połowy XVIII wieku. Charakteryzował się kontrastami, dynamizmem i teatralnością. Główne cechy to monumentalizm w architekturze, ekspresyjność w malarstwie i rzeźbie oraz rozwój nowych gatunków w literaturze. Kontrreformacja i sarmatyzm miały duży wpływ na kulturę baroku w Polsce. Epoka ta przyniosła wiele innowacji artystycznych, ale też odzwierciedlała niepokoje i konflikty swoich czasów.
Niepokoje człowieka baroku i sztuka
Niepokoje człowieka baroku były związane z wydarzeniami politycznymi, religijnymi i naukowymi epoki. Obejmowały one:
- Prześladowania innowierców
- Głód i zniszczenia wojenne
- Zmierzch autorytetu władzy politycznej
- Tajemniczość mikrokosmosu ciała ludzkiego
- Brak oparcia w religii
- Poczucie małości wobec nieskończoności
Cechy sztuki barokowej odzwierciedlały te niepokoje i obejmowały:
- Perspektywę otwartą i głębię
- Dynamizm i ruch
- Ekspresję i wywoływanie silnych uczuć
- Iluzyjność
- Uwypuklenie kontrastów i dysharmonię
Przykład: W malarstwie barokowym często wykorzystywano motyw vanitas (marność świata) i danse macabre (taniec śmierci), które symbolizowały przemijanie i nieuchronność śmierci.
Teatralizacja życia barok była widoczna w sztuce, architekturze i życiu codziennym, odzwierciedlając dramatyzm i ekspresyjność epoki.
![fbe
O
BAROK
nazwa epoki
Pochodzi od povt. barocco" - dziwny (poła wiacze pereł nazywali tak perłę nadho spotykaną
nieregularnych Kształtach](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fcontent-eu-central-1.knowunity.com%2FCONTENT%2FkvfoLgyfvubtYsxaZBrz_image_page_1.webp&w=2048&q=75)
Zarejestruj się
Zarejestruj się, aby uzyskać nieograniczony dostęp do tysięcy notatek. To nic nie kosztuje!
Dostęp do wszystkich materiałów
Dołącz do milionów studentów
Popraw swoje oceny
Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.
Nazwa i chronologia baroku
Barok to epoka, której nazwa pochodzi od portugalskiego słowa "barocco" oznaczającego dziwną, nieregularną perłę. Termin ten początkowo odnosił się do sztuki, a później również do literatury XVII wieku. Ramy czasowe baroku w Europie to druga połowa XVI wieku do lat 30. XVIII wieku, natomiast ramy czasowe baroku w Polsce to przełom XVI i XVII wieku do lat 30. XVIII wieku.
Definicja: Barok to epoka w kulturze europejskiej charakteryzująca się dążeniem do ekspresji, kontrastu i teatralności w sztuce oraz literaturze.
Tło historyczne epoki obejmowało wyniszczające wojny, konflikty religijne (w tym kontrreformację), rozwój nauki i odkrycia naukowe. Te wydarzenia wpłynęły na kształtowanie się charakterystycznych cech baroku.
Highlight: Wpływ kontrreformacji na kulturę baroku był znaczący, prowadząc do rozwoju sztuki sakralnej i nowego typu religijności.
![fbe
O
BAROK
nazwa epoki
Pochodzi od povt. barocco" - dziwny (poła wiacze pereł nazywali tak perłę nadho spotykaną
nieregularnych Kształtach](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fcontent-eu-central-1.knowunity.com%2FCONTENT%2FkvfoLgyfvubtYsxaZBrz_image_page_2.webp&w=2048&q=75)
Zarejestruj się
Zarejestruj się, aby uzyskać nieograniczony dostęp do tysięcy notatek. To nic nie kosztuje!
Dostęp do wszystkich materiałów
Dołącz do milionów studentów
Popraw swoje oceny
Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.
Antynomie baroku
Cechy baroku obejmowały liczne przeciwieństwa, które odzwierciedlały złożoność epoki:
- Makrokosmos świata vs. mikrokosmos duszy
- Nieskończoność i przestrzeń vs. krótkość ludzkiego życia
- Materialistyczny charakter świata vs. duchowy wymiar rzeczywistości
- Racjonalizm vs. mistycyzm
- Rozwój kultury vs. zniszczenie gospodarki
- Życie dworskie vs. życie klasztorne
- Carpe diem vs. memento mori
Te antynomie wpłynęły na filozofię baroku, która starała się pogodzić sprzeczności i znaleźć sens w chaotycznym świecie.
Przykład: Kontrast między "carpe diem" (korzystaj z dnia) a "memento mori" (pamiętaj o śmierci) odzwierciedlał barokowe napięcie między doczesnym użyciem a duchową refleksją.
![fbe
O
BAROK
nazwa epoki
Pochodzi od povt. barocco" - dziwny (poła wiacze pereł nazywali tak perłę nadho spotykaną
nieregularnych Kształtach](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fcontent-eu-central-1.knowunity.com%2FCONTENT%2FkvfoLgyfvubtYsxaZBrz_image_page_3.webp&w=2048&q=75)
Zarejestruj się
Zarejestruj się, aby uzyskać nieograniczony dostęp do tysięcy notatek. To nic nie kosztuje!
Dostęp do wszystkich materiałów
Dołącz do milionów studentów
Popraw swoje oceny
Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.
Kontrreformacja i sarmatyzm
Kontrreformacja barok to ruch reformatorski zapoczątkowany podczas Soboru Trydenckiego (1545-1563), mający na celu reformę wewnętrzną Kościoła i walkę z innowiercami. Główne sposoby działania kontrreformacji obejmowały:
- Inkwizycję
- Indeks ksiąg zakazanych
- Rozwój sztuki sakralnej
- Nowy typ religijności
- Misje edukacyjne
Sarmatyzm w baroku to ideologia szlachty polskiej, która uważała się za potomków starożytnych Sarmatów. Co to jest sarmatyzm i czym się charakteryzuje? Była to koncepcja łącząca pozytywne wartości, która jednak w praktyce uległa deformacji.
Definicja: Sarmatyzm to ideologia i styl życia polskiej szlachty w okresie baroku, charakteryzująca się przekonaniem o wyjątkowości polskiej kultury i ustroju.
Cechy sarmaty obejmowały przywiązanie do tradycji, umiłowanie wolności szlacheckiej i specyficzny styl życia.
![fbe
O
BAROK
nazwa epoki
Pochodzi od povt. barocco" - dziwny (poła wiacze pereł nazywali tak perłę nadho spotykaną
nieregularnych Kształtach](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fcontent-eu-central-1.knowunity.com%2FCONTENT%2FkvfoLgyfvubtYsxaZBrz_image_page_4.webp&w=2048&q=75)
Zarejestruj się
Zarejestruj się, aby uzyskać nieograniczony dostęp do tysięcy notatek. To nic nie kosztuje!
Dostęp do wszystkich materiałów
Dołącz do milionów studentów
Popraw swoje oceny
Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.
Architektura, rzeźba i malarstwo baroku
Architektura baroku cechy obejmowały:
- Monumentalizm budowli
- Skomplikowane plany (elipsy, gwiazdy)
- Fasady wywołujące wrażenie ruchu
- Iluzjonistyczne efekty
- Bogactwo dekoracji
Rzeźba barokowa charakteryzowała się:
- Tematyką religijną i alegoryczno-symboliczną
- Dynamizmem formy i ekspresją ruchu
- Dążeniem do uchwycenia silnych uczuć i stanów ekstazy
Malarstwo barokowe cechowało się:
- Różnorodną tematyką (sceny dworskie, martwa natura, portrety)
- Operowaniem światłocieniem
- Iluzjonizmem
- Ekspresyjnością i dynamizmem
Highlight: Barok w Polsce łączył wpływy europejskie z rodzimą tradycją, tworząc unikalny styl, w którym sarmatyzm odgrywał znaczącą rolę.
Sztuka baroku, poprzez swój dramatyzm i ekspresję, odzwierciedlała złożoność i niepokoje epoki, jednocześnie dążąc do wywołania silnych emocji u odbiorcy.
![fbe
O
BAROK
nazwa epoki
Pochodzi od povt. barocco" - dziwny (poła wiacze pereł nazywali tak perłę nadho spotykaną
nieregularnych Kształtach](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fcontent-eu-central-1.knowunity.com%2FCONTENT%2FkvfoLgyfvubtYsxaZBrz_image_page_5.webp&w=2048&q=75)
Zarejestruj się
Zarejestruj się, aby uzyskać nieograniczony dostęp do tysięcy notatek. To nic nie kosztuje!
Dostęp do wszystkich materiałów
Dołącz do milionów studentów
Popraw swoje oceny
Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.
Podobne notatki
Język polski - Antygona Sofokles
plan wydarzeń, podstawowe informacje, najważniejsi bohaterowie, krótkie streszczenie, problematyka, geneza utworu
29
348
1
![Know Antygona Sofokles thumbnail](https://content-eu-central-1.knowunity.com/CONTENT/ttnVSWBsuFlXFIbjrEJm_PREVIEW_SMALL.webp)
Język polski - Język Polski rozszerzony Romantyzm Wstęp epoka
Notatka podsumowująca z epoki romantyzmu na rozszerzeniu. Jest to tylko część epoki.
113
1620
0
![Know Język Polski rozszerzony Romantyzm Wstęp epoka thumbnail](https://content-eu-central-1.knowunity.com/CONTENT/VfiSgMZCUyNDMLVSAVtm_PREVIEW_SMALL.webp)
Język polski - Język jako system znaków
Najważniejsze definicje, wszystko w pigułce na sprawdzian lub maturę. Funkcje językowe, lokacja, perlokucja i illokucja, komunikacja językowa.
96
2189
1
![Know Język jako system znaków thumbnail](https://content-eu-central-1.knowunity.com/CONTENT/ZYelxrcKFynzbwIxHFMC_PREVIEW_SMALL.webp)
Język polski - Antygona
opracowanie Antygona - Sofokles
446
6487
0
![Know Antygona thumbnail](https://content-eu-central-1.knowunity.com/CONTENT/SIenZBpEtEWbzwVgnVhU_PREVIEW_SMALL.webp)
Język polski - oświecenie vs romantyzm
najwazniejsze roznice miedzy oswieceniem a romantyzmem
10
306
0
![Know oświecenie vs romantyzm thumbnail](https://content-eu-central-1.knowunity.com/CONTENT/nUKzJnbFpFdWTgWmFxWR_PREVIEW_SMALL.webp)
Język polski - Wisława Szymborską ciekawostki
ciekawostki o Wisławie Szymborskiej
53
942
10
![Know Wisława Szymborską ciekawostki thumbnail](https://content-eu-central-1.knowunity.com/CONTENT/zJTIlmbtVqxCeopGJVOY_PREVIEW_SMALL.webp)