Ze względu na cel wypowiedzi zdania dzielimy na trzy główne rodzaje: oznajmujące, pytające i rozkazujące. Rodzaje wypowiedzeń oznajmujące to te, które przekazują informacje lub stwierdzają fakty. Wypowiedzenia pytające służą do zadawania pytań, a rozkazujące wyrażają polecenia, prośby lub zakazy. Warto znać te podziały przygotowując się do egzaminu ósmoklasisty - arkusze często zawierają zadania związane z rozpoznawaniem rodzajów zdań.

Zdanie pojedyncze to wypowiedzenie, które zawiera tylko jedno orzeczenie. Dzielimy je na dwa podstawowe typy: nierozwinięte (zawierające tylko podmiot i orzeczenie lub samo orzeczenie) oraz rozwinięte (gdzie oprócz podmiotu i orzeczenia występują także określenia). Rodzaje wypowiedzeń klasa 6 obejmują właśnie takie podstawowe podziały zdań pojedynczych. Nauczyciele często sprawdzają umiejętność rozpoznawania tych struktur na lekcjach, a także podczas przygotowań do egzaminu ósmoklasisty - przykładowe testy zawierają zadania z tego zakresu.

Główne części zdania to podmiot i orzeczenie, które tworzą związek główny zdania. Orzeczenie nazywa czynność lub stan podmiotu, a podmiot wskazuje wykonawcę czynności. Oprócz nich mamy także części drugorzędne: przydawkę (określa rzeczownik), dopełnienie (odpowiada na pytania przypadków oprócz mianownika i wołacza) oraz okolicznik (odpowiada na pytania o czas, miejsce, sposób itd.). W CKE egzamin ósmoklasisty często pojawiają się zadania sprawdzające znajomość tych elementów, a wiedza o częściach zdania jest kluczowa przy analizie rodzaje wypowiedzeń klasa 8.

Zdanie złożone podrzędne to takie, w którym jedno zdanie składowe nie może istnieć bez drugiego - zdanie podrzędne uzupełnia nadrzędne. Natomiast w zdaniu złożonym współrzędnie zdania składowe są równorzędne i mogą istnieć samodzielnie. Łatwo je rozróżnić po spójnikach - w zdaniach współrzędnych występują spójniki jak "i", "oraz", "ale", a w podrzędnych "że", "który", "gdy". OKE egzamin ósmoklasisty sprawdza umiejętność rozpoznawania tych zdań, a w klasie szóstej uczysz się podstaw tej wiedzy w ramach tematu rodzaje wypowiedzeń klasa 6. Pamiętaj też o zasadach stawiania przecinków, które są różne dla obu typów zdań.