Podział i budowa sacharydów

Sacharydy dzielą się na trzy główne grupy: monosacharydy (cukry proste), disacharydy (cukry podwójne) i polisacharydy (cukry złożone). Każda z tych grup pełni inne funkcje w organizmach.

Monosacharydy to najprostsze cukry zawierające od 3 do 7 atomów węgla. Ze względu na liczbę atomów węgla dzielimy je na triozy (3C), pentozy (5C) i heksozy (6C). Pod względem chemicznym występują jako aldozy (z grupą CHO, gdzie grupy OH skierowane są w dół) oraz ketozy (z grupą CO, również z grupami OH w dół).

Wzory sacharydów możemy zapisywać w postaci sumarycznej lub strukturalnej. Przy analizie cząsteczek monosacharydów ważne jest umiejętność liczenia atomów węgla, co pomaga zrozumieć ich właściwości.

Warto zapamiętać! Monosacharydy są podstawowymi jednostkami budulcowymi wszystkich innych cukrów. Glukoza, będąca heksozą, jest najważniejszym źródłem energii dla komórek organizmu.

Oligosacharydy i polisacharydy

Oligosacharydy powstają z połączenia kilku cząsteczek monosacharydów za pomocą wiązań glikozydowych (α lub β). Najważniejszą grupą oligosacharydów są disacharydy, które pełnią głównie funkcje zapasowe.

Najważniejsze disacharydy to:

• Maltoza = glukoza + glukoza
• Sacharoza = glukoza + fruktoza
• Laktoza = glukoza + galaktoza

Polisacharydy są zbudowane z wielu połączonych ze sobą cukrów prostych. Ze względu na funkcje dzielimy je na zapasowe i budulcowe. Zapasowe polisacharydy są charakterystyczne dla niektórych protistów (paramylon i laminaria), a także występują u roślin i zwierząt.

Ciekawostka! Sacharoza, czyli zwykły cukier stołowy, jest najpowszechniej występującym disacharydem w naszej diecie. Laktoza z kolei jest naturalnym cukrem występującym w mleku, a niektóre osoby mają problem z jej trawieniem.