Płyny ustrojowe i barwniki oddechowe

Każde zwierzę musi jakoś transportować substancje po swoim ciele. Krew krąży w zamkniętym układzie u kręgowców, podczas gdy hemolimfa wypełnia otwarty układ u wielu bezkręgowców. Limfa to dodatkowy płyn u kręgowców, a płyn tkankowy wypełnia przestrzenie między komórkami.

Barwniki oddechowe to specjalne białka, które przenoszą tlen i dwutlenek węgla. Najważniejszą z nich znasz na pewno - to hemoglobina (czerwona, z żelazem), która występuje u ludzi i innych kręgowców. U mięczaków i stawonogów znajdziesz hemocyjaninę (szaroniebieską, z miedzią).

Ciekawostka: Niektóre morskie pierścienice mają zieloną krew dzięki chlorokruorynie!

Układ krwionośny pełni mnóstwo funkcji - transportuje składniki odżywcze, hormony i odpady, reguluje temperaturę ciała oraz utrzymuje odpowiednie pH i stężenie jonów.

Ewolucja układów krwionośnych

Drobne bezkręgowce w ogóle nie mają układu krwionośnego - wystarczy im dyfuzja. Większe zwierzęta potrzebują jednak czegoś więcej. Otwarty układ krwionośny oznacza, że hemolimfa wylewa się do jamy ciała, podczas gdy zamknięty układ utrzymuje krew tylko w naczyniach.

U kręgowców układ krwionośny składa się z serca (pompy) oraz naczyń krwionośnych - tętnic, żył i naczyń włosowatych. Ryby mają jeden obieg krwi (krew płynie przez skrzela, potem do ciała), ale zwierzęta z płucami rozwinęły dwa obiegi - płucny i ustrojowy.

Ewolucja serca to fascynująca historia: ryby mają proste serce z jedną komorą, płazy - dwie komory które się mieszają, gady - częściową przegrodę, a ptaki i ssaki - całkowicie rozdzielone komory dla maksymalnej wydajności.

Pamiętaj: Im lepsze rozdzielenie krwi utlenowanej od odtlenowanej, tym wyższa wydajność metabolizmu!