Sparta i jej organizacja
Sparta zawdzięcza swój ustrój Likurgowi (około IX w. p.n.e.), który jako król i prawodawca określił zasady funkcjonowania państwa i wychowania spartańskiego. Społeczeństwo Sparty było ściśle podzielone na trzy warstwy. Na szczycie stali Spartiaci - zdobywcy stanowiący zaledwie 2-3% ludności, którzy podporządkowali sobie pozostałych mieszkańców. Niżej znajdowali się periojkowie - wolni ludzie bez praw politycznych, głównie kupcy i rzemieślnicy. Najniższą warstwą byli heloci - zniewolona miejscowa ludność pracująca na polach.
System polityczny Sparty opierał się na kilku instytucjach. Władzę sprawowało dwóch królów jednocześnie (jeden dowodził na wojnie, drugi zarządzał miastem). Ważną rolę pełnili eforowie - pięciu najważniejszych urzędników oraz Geruzja (Rada Starców) składająca się z 28 gerontów po 60. roku życia i dwóch królów. Istniała też Apella - zgromadzenie ludowe dla mężczyzn po 20. roku życia. Taki układ władzy tworzył oligarchię - rządy niewielkiej grupy.
Wychowanie w Sparcie było wyjątkowo surowe. O przeżyciu noworodka decydowała rada starszych. Do 7. roku życia dzieci wychowywano w domu, potem trafiały do specjalnych obozów. W wieku 20 lat rozpoczynały służbę wojskową, a w wieku 30 lat mężczyźni otrzymywali prawa polityczne i ziemię, a kobiety wychodziły za mąż.
Warto wiedzieć! Szczególną formą szkolenia spartańskiej młodzieży były krypteje - najlepsi młodzieńcy (ejreni) byli pozostawiani w lasach i górach bez ubrań i żywności, posiadając jedynie sztylet. Mieli przetrwać, a także atakować wioski helotów!
