Geneza i początek Wielkiej Emigracji
Po upadku powstania listopadowego car wprowadził surowe represje, zamieniając najwyższe wyroki na zsyłkę na Sybir i katorgi (ciężkie roboty w kajdanach). Obawiając się tych konsekwencji, tysiące Polaków zdecydowało się na emigrację, kierując się głównie do Francji, Wielkiej Brytanii, Belgii i innych krajów europejskich.
To wyjątkowe środowisko emigracyjne, składające się z elity intelektualnej i politycznej, odegrało tak istotną rolę w polskim życiu kulturalno-politycznym, że zasłużyło na miano "Wielkiej Emigracji". Polscy uchodźcy spotykali się z przejawami solidarności - w Saksonii utworzono Związek Wsparcia dla potrzebujących Polaków, a we Francji powstał Komitet Francusko-Polski zbierający fundusze dla emigrantów.
Działalność polityczna emigracji szybko się zorganizowała. Początkowo powstał Komitet Tymczasowy Emigracji pod przewodnictwem Bonawentury Niemojowskiego, który został rozwiązany z powodu zbytniego dystansowania się od polityki. Następnie utworzono Komitet Narodowy Polski kierowany przez Joachima Lelewela, który wierzył w odzyskanie niepodległości przy zaangażowaniu wszystkich warstw społecznych.
Warto zapamiętać! Najważniejszą organizacją emigracyjną stało się Towarzystwo Demokratyczne Polskie (TDP), założone w 1832 roku przez działaczy, którzy opuścili KNP. Jego pierwszy program, znany jako "Mały Manifest", został wydany 17 marca 1832 roku.
