Polityka obronna Holandii i konflikty handlowe

W drugiej połowie XVII wieku Holandia (Zjednoczone Prowincje) prowadziła skuteczną politykę obronną w serii wojen z Anglią. Konflikty te wynikały z rywalizacji handlowej i kolonialnej między oboma państwami.

1. I wojna holendersko-angielska $1652-1654$ wybuchła po uchwaleniu przez Anglię Aktu Nawigacyjnego. Zakończyła się zobowiązaniem Holendrów do respektowania aktu i wypłacenia odszkodowań.

2. II wojna holendersko-angielska $1665-1667$ toczyła się w koloniach i Europie. Zakończyła się zwycięstwem Holandii i pokojem w Bredzie, który przyniósł korzyści handlowe dla Holendrów.

3. III wojna holendersko-angielska $1672-1674$ zakończyła się zmianą sojuszy - Anglia wsparła Holandię w walce z Francją.

Example: Iv wojna angielsko holenderska nie miała miejsca, gdyż po III wojnie Anglia i Holandia stały się sojusznikami przeciwko Francji.

Polityka obronna Holandii doprowadziła do unii personalnej z Anglią w 1689 roku, gdy Wilhelm III Orański otrzymał koronę angielską. To wzmocniło pozycję Holandii w Europie i zabezpieczyło jej interesy handlowe.

Highlight: Holandia ciekawostki - mimo niewielkiego terytorium, Holandia stała się potęgą morską i handlową, skutecznie rywalizując z większymi państwami.

Vocabulary: Niderlandy - inna nazwa Holandii, używana oficjalnie do dziś.

Wzrost znaczenia Brandenburgii i potęga Szwecji

Brandenburgia pod rządami Fryderyka Wilhelma (zwanego Wielkim Elektorem) znacznie wzmocniła swoją pozycję w Europie. Kluczowe wydarzenia to:

1. 1618 r. - połączenie Brandenburgii z Prusami Książęcymi pod władzą Hohenzollernów.
2. 1648 r. - uzyskanie Pomorza Zachodniego na mocy traktatu westfalskiego.
3. 1657 r. - traktat welawsko-bydgoski, dzięki któremu Prusy Książęce uzyskały niezależność od Polski.

Fryderyk Wilhelm prowadził też skuteczną politykę imigracyjną, zapraszając do swojego państwa hugenotów z Francji, co przyczyniło się do rozwoju gospodarczego i kulturalnego.

Definition: Kolonie hiszpańskie Lista - choć tekst nie wymienia bezpośrednio kolonii hiszpańskich, warto pamiętać, że w XVII wieku Hiszpania traciła swoje posiadłości kolonialne na rzecz innych mocarstw.

Szwecja natomiast stała się potęgą militarną w basenie Morza Bałtyckiego. Pod rządami Gustawa II Adolfa (od 1611 r.) Szwecja:

1. Zakończyła wojny z Danią.
2. Podbiła terytoria należące do Moskwy (Ingria i Karelia).
3. Rozpoczęła ekspansję w Inflantach.

Highlight: Wzrost znaczenia Brandenburgii i Szwecji pokazuje, jak zmieniał się układ sił w Europie XVII wieku, kosztem tradycyjnych potęg jak Hiszpania.

Upadek potęgi Hiszpanii

XVI wiek był okresem świetności Imperium hiszpańskiego, jednak pod koniec stulecia nastąpił jego upadek. Przyczyniły się do tego narastające konflikty społeczne, epidemie oraz kryzys w rolnictwie i handlu wewnętrznym. Klęska Wielkiej Armady w 1588 roku obnażyła słabość Hiszpanii, mimo to władcy kontynuowali kosztowną politykę mocarstwową.

W pierwszej połowie XVII wieku rządy sprawowali niepopularni ministrowie, którzy narażali kraj na ogromne wydatki. Zaangażowanie Hiszpanii w wojnę 30-letnią po stronie cesarza przyniosło katastrofalne skutki finansowe. Rok 1640 uznawany jest za symboliczny koniec potęgi Hiszpanii - wybuchły wtedy powstania w Katalonii i Portugalii.

Highlight: Kluczowe daty upadku Hiszpanii:

• 1588 r. - klęska Wielkiej Armady
• 1640 r. - powstania w Katalonii i Portugalii
• 1668 r. - uznanie niepodległości Portugalii

W drugiej połowie XVII wieku Hiszpania poniosła klęskę w wojnie z Francją, tracąc część terytoriów. W 1678 roku utraciła region Franche-Comté na rzecz Francji, co przypieczętowało jej upadek jako potęgi europejskiej.

Vocabulary: Imperium hiszpańskie flaga - symbol potęgi Hiszpanii w XVI wieku, który tracił na znaczeniu wraz z upadkiem imperium.