Matematyka4207Zaktualizowano 6 paź 20262 strony

Zabawa z funkcją wymierną: rysujemy wykresy i poznajemy wzory!

Zgłoś
Funkcje wymierne są kluczowym tematem w matematyce, obejmującym ilorazy wielomianów. Zrozumienie ich definicji, dziedziny i właściwości jest istotne dla dalszej nauki matematyki. Funkcja wymierna to iloraz dwóch wielomianów, gdzie mianownik nie może być zerem. Kluczowe aspekty to określenie dziedziny, badanie miejsc zerowych i asymptot. Wykresy funkcji wymiernych mogą mieć różne kształty zależnie od stopnia wielomianów i ich współczynników.
Funkcja wymierna  – strona 1

Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę.
To nic nie kosztuje!

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

Rysowanie Wykresów Funkcji Wymiernych

Rysowanie wykresów funkcji wymiernych wymaga zrozumienia ich zachowania w różnych przedziałach oraz znajomości pojęcia asymptot.

Dla funkcji fxx = 1/x, możemy wyróżnić dwa przypadki:

  1. Dla a > 0:

    • Funkcja maleje w I i III ćwiartce układu współrzędnych
    • Asymptota pionowa: x = 0
    • Asymptota pozioma: y = 0
  2. Dla a < 0:

    • Funkcja rośnie w II i IV ćwiartce układu współrzędnych
    • Asymptota pionowa: x = 0
    • Asymptota pozioma: y = 0

Example: Wykres funkcji fxx = 1/x dla a > 0 przypomina hiperbolę, która zbliża się do osi x i y, ale nigdy ich nie przecina.

Highlight: Asymptoty to linie proste, do których wykres funkcji zbliża się, ale nigdy ich nie przecina. Dla funkcji wymiernych, asymptoty mogą być pionowe (gdy mianownik jest równy zero) lub poziome (gdy stopień licznika jest mniejszy od stopnia mianownika).

Przy rysowaniu wykresów funkcji wymiernych, należy:

  1. Określić dziedzinę funkcji
  2. Znaleźć asymptoty pionowe i poziome
  3. Zbadać zachowanie funkcji w otoczeniu asymptot
  4. Znaleźć punkty przecięcia z osiami układu współrzędnych
  5. Określić przedziały monotoniczności funkcji

Vocabulary: Wykres funkcji wymiernej to graficzna reprezentacja wszystkich punktów (x, y) spełniających równanie funkcji wymiernej.

Zrozumienie tych koncepcji jest kluczowe dla efektywnego rysowania i interpretacji wykresów funkcji wymiernych.

Funkcja wymierna  – strona 2

Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę.
To nic nie kosztuje!

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

Definicja i Dziedzina Funkcji Wymiernej

Funkcja wymierna to funkcja, która może być wyrażona jako iloraz dwóch wielomianów. Jej ogólna postać to:

y = Pxx / Qxx

gdzie Pxx i Qxx są wielomianami, a Qxx ≠ 0.

Definition: Funkcja wymierna to iloraz dwóch wielomianów, gdzie mianownik nie może być równy zeru.

Przy określaniu dziedziny funkcji wymiernej, kluczowe jest znalezienie wartości x, dla których mianownik nie jest równy zeru.

Example: Dla funkcji y = 3x+53x+5 / 2x+32x+3, musimy rozwiązać równanie 2x+3 ≠ 0, co daje x ≠ -3/2.

Dla bardziej złożonych funkcji, takich jak y = x+3$$x-2 / 3x−63x-6, proces jest podobny:

  1. Rozwiązujemy równanie 3x-6 ≠ 0
  2. Otrzymujemy x ≠ 2
  3. Dziedzina funkcji to wszystkie liczby rzeczywiste oprócz 2, czyli D: x ∈ R - {2}

Highlight: Przy określaniu dziedziny funkcji wymiernej, zawsze szukamy wartości x, dla których mianownik jest równy zero, i wykluczamy te wartości z dziedziny.

Dla funkcji z pierwiastkami w mianowniku, takich jak y = x2+5x²+5 / √x+2x+2, musimy dodatkowo uwzględnić, że wyrażenie pod pierwiastkiem musi być nieujemne:

  1. x+2 ≥ 0
  2. x ≥ -2

Ostatecznie, dziedzina takiej funkcji to D: x ∈ [−2,∞).

Vocabulary: Dziedzina funkcji wymiernej to zbiór wszystkich wartości x, dla których funkcja jest określona, czyli dla których mianownik nie jest równy zero.

Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...

Funkcja wymierna to funkcja, która jest zapisana jako iloraz dwóch wielomianów W(x) i P(x), czyli w postaci f(x) = W(x)/P(x). Ważne jest, aby pamiętać, że dziedzina funkcji wymiernej obejmuje wszystkie liczby rzeczywiste poza tymi, które powodują zerowanie się mianownika. Na przykład dla funkcji f(x) = (2x+3)/(3x-6) musimy wykluczyć wartość x=2, ponieważ dla niej mianownik przyjmuje wartość zero.

Aby wyznaczyć dziedzinę funkcji wymiernej, musimy znaleźć wartości, dla których mianownik jest różny od zera. Na przykład dla funkcji f(x) = (2x+5)/((x+3)(x-2)) rozwiązujemy nierówność (x+3)(x-2) ≠ 0, co daje nam x ≠ -3 i x ≠ 2. Dziedziną funkcji wymiernej z pierwiastkiem może być jeszcze bardziej ograniczona, jeśli w liczniku lub mianowniku występują pierwiastki, które wprowadzają dodatkowe warunki.

Funkcja f(x)=1/x jest podstawowym przykładem funkcji homograficznej, która ma charakterystyczny kształt hiperboli. Dla a>0, funkcja maleje w pierwszej i trzeciej ćwiartce układu współrzędnych, a dla a<0, funkcja rośnie. Funkcja ta ma asymptoty funkcji wymiernej - pionową x=0 oraz poziomą y=0, które są kluczowe przy rysowaniu jej wykresu. Pamiętaj, że funkcja nigdy nie przecina tych asymptot.

Aby narysować wykres funkcji wymiernej, należy najpierw określić jej dziedzinę, znaleźć asymptoty pionowe (gdzie mianownik się zeruje) i poziome, a następnie wyznaczyć miejsca zerowe (gdzie licznik się zeruje). Potem należy zbadać zachowanie funkcji w pobliżu asymptot i narysować odpowiednie gałęzie hiperboli. W przypadku bardziej złożonych funkcji wymiernych zadania często wymagają również analizy przebiegu zmienności, aby dokładnie określić kształt wykresu.

Dodatkowe Źródła

  1. Matematyka z plusem. Funkcje wymierne przez Marcin Kurczab, Elżbieta Kurczab, Elżbieta Świda, GWO 2019, Podręcznik, Kompleksowe omówienie funkcji wymiernych z licznymi przykładami i zadaniami

  2. Matematyka. Poznać, zrozumieć. Funkcje i ich własności przez Wojciecha Balka, WSiP 2020, Podręcznik, Szczegółowe wyjaśnienie własności funkcji wymiernych

  3. Zbiór zadań z matematyki dla liceum przez Marian Gewert, Zbigniew Skoczylas, GiS 2018, Zbiór zadań, Bogaty wybór zadań dotyczących funkcji wymiernych z rozwiązaniami

  4. Matematyka. Repetytorium maturalne. Poziom rozszerzony przez Piotra Gulgowskiego, Pazdro 2021, Repetytorium, Rozdział o funkcjach wymiernych zawiera teorię i zadania maturalne

Sprawdź swoją wiedzę

  1. Przeanalizuj wpływ parametrów na kształt wykresu funkcji homograficznej fxx = ax+bax+b/cx+dcx+d - wykonaj serię wykresów zmieniając wartości a, b, c i d, obserwując przesunięcia asymptot i zmianę kształtu.

  2. Zbadaj związek między miejscami zerowymi licznika i mianownika a asymptotami funkcji wymiernej - stwórz własne przykłady funkcji i sprawdź, jak punkty przecięcia wykresu z osiami współrzędnych zależą od tych miejsc zerowych.

Podobne notatki

Matematyka

Funkcje Wymierne: Mnożenie i Dzielenie

Zrozumienie funkcji wymiernych poprzez praktyczne przykłady mnożenia i dzielenia ułamków. Dowiedz się, jak obliczać dziedzinę oraz stosować wzory skróconego mnożenia. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z matematyki.

4134722
Matematyka

Funkcja homograficzna

Funkcja homograficzna i zadania

36939
Matematyka

Funkcje Wymierne i Homograficzne

Zrozumienie funkcji homograficznej i wymiernej, w tym ich dziedziny, wykresów oraz rozwiązywania równań i nierówności. Obejmuje także średnie arytmetyczne, geometryczne i kwadratowe. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z matematyki.

38244150
Matematyka

Właściwości Funkcji Wymiernej

Zgłębiaj właściwości funkcji wymiernej, w tym ich wykresy i charakterystyki. Dowiedz się, jak funkcje wymierne tworzą hiperbolę oraz jakie są ich kluczowe cechy. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z matematyki. Typ: prezentacja.

2327814
Matematyka

Rodzaje Przedziałów Liczbowych

Zrozumienie różnych typów przedziałów liczbowych, w tym przedziałów otwartych i domkniętych. Ta notatka zawiera definicje, przykłady oraz zastosowania przedziałów w matematyce. Idealna dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z analizy matematycznej.

1130350
Matematyka

Rodzaje Przedziałów Liczbowych

Zrozumienie rodzajów przedziałów liczbowych, w tym przedziałów otwartych, zamkniętych oraz półotwartych. Dowiedz się, jak definiować przedziały oraz ich zastosowanie w matematyce. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z analizy matematycznej.

1284926

Najpopularniejsze notatki: Matematyka

Matematyka

Analiza Funkcji Kwadratowej

Zrozumienie funkcji kwadratowej, jej właściwości, miejsca zerowe oraz zastosowanie w rozwiązywaniu równań. Materiał obejmuje przykłady, wzory oraz metody analizy funkcji kwadratowej w kontekście geometrii i algebraicznych równań. Typ: Podsumowanie.

173 5583232
Matematyka

Nwd i nww

Obliczanie i wyjasnienie nww oraz nwd

6 SP516298
Matematyka

Cechy Podzielności Liczb

Zrozum zasady podzielności liczb naturalnych, całkowitych, wymiernych i niewymiernych. Dowiedz się, jak rozpoznawać liczby parzyste i nieparzyste oraz zastosować reguły podzielności w praktyce. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z matematyki.

7 SP248351
Matematyka

Funkcja liniowa

Zakres podstawowy

1140829
Matematyka

Operacje na Pierwiastkach

Zrozumienie pierwiastków: definicje, wzory oraz metody obliczania. Dowiedz się, jak dodawać, odejmować, mnożyć i dzielić pierwiastki, a także jak wyciągać czynniki przed pierwiastek. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z matematyki.

6 SP42 9772552
Matematyka

Nierówności i Równania Kwadratowe

Zgłębiaj nierówności i równania kwadratowe! Dowiedz się o własnościach funkcji kwadratowej, miejscach zerowych, oraz sposobach przekształcania postaci ogólnej, kanonicznej i iloczynowej. Przykłady zadań tekstowych oraz szczegółowe omówienie delty i jej zastosowania w rozwiązywaniu równań. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów.

220 299429
Matematyka

Ułamki Dziesiętne: Operacje

Zrozumienie ułamków dziesiętnych: ich zapis, konwersja na ułamki zwykłe oraz podstawowe operacje matematyczne, takie jak dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie. Przykłady i szczegółowe wyjaśnienia dla uczniów. Typ: Podsumowanie.

6 SP22 300652
Matematyka

Liczby i działania

Notatka na sprawdzian z matematyki. Liczby i działania. wszystkie tematy z działu 1 z podręcznika Matematyka z plusem.

8 SP119423
Matematyka

Podstawy Pierwiastków

Zrozum definicję pierwiastków, ich właściwości oraz działania na pierwiastkach. Dowiedz się, jak dodawać i odejmować pierwiastki o tych samych stopniach. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z matematyki.

6 SP12 174262

Najpopularniejsze notatki

Język polski

Mity Greckie: Kluczowe Opowieści

Zanurz się w fascynujący świat mitologii greckiej. Odkryj kluczowe mity, takie jak historia Prometeusza, Demeter i Persefony, oraz Syzyfa. Poznaj bogów, herosów i ich niezwykłe przygody, które kształtowały wierzenia starożytnych Greków. Idealne dla studentów literatury i mitologii.

138 4311239
Język polski

Inny Świat: Wspomnienia z Jercewa

Odkryj 'Inny Świat' Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, autobiograficzną powieść dokumentalną, która ukazuje brutalne realia życia w radzieckim obozie pracy. Autor, oskarżony o szpiegostwo, dzieli się swoimi przeżyciami, refleksjami na temat ludzkiej psychiki oraz relacjami z innymi więźniami. Poznaj głębokie analizy moralności, cierpienia i nadziei w nieludzkich warunkach. Idealne dla studentów literatury i historii, którzy pragną zrozumieć kontekst wojenny i totalitarny.

314 973346
Język polski

Mity Greckie i Bogowie

Zanurz się w fascynujący świat mitologii greckiej, odkrywając kluczowe mity, takie jak opowieści o Perseuszu, Edypie, Prometeuszu oraz bogach olimpijskich. Ta notatka zawiera szczegółowe opisy postaci, ich atrybutów oraz znaczenie mitów w kontekście kultury greckiej. Idealna dla studentów literatury i mitologii. Typ: streszczenie.

126 1141253
Język polski

Antyk / Starożytność

ramy czasowe, cywilizację, sztuka antyczna, cechy literatury, szkoły filozoficzne, filozofowie, wzorce osobowe, budowa teatru, budowa tragedii antycznej i jej cechy

112 374217
Język polski

Dżuma: Tematy i Motywy

Analiza powieści 'Dżuma' Alberta Camusa, obejmująca kluczowe tematy, takie jak dżuma jako symbol zła, absurd oraz wojny. Zawiera omówienie postaci, ich postaw wobec epidemii, znaczenie tytułu oraz kazania ojca Paneloux. Idealne dla studentów literatury i filozofii, poszukujących głębszego zrozumienia utworu.

346 9391202
Język angielski

Czasy w Języku Angielskim

Kompleksowe notatki dotyczące podstawowych czasów w języku angielskim, idealne dla maturzystów 2025. Zawierają szczegółowe omówienie Present Simple, Present Continuous, Past Simple, Past Perfect i innych, z przykładami i zasadami użycia. Przygotuj się skutecznie do egzaminu z tym 46-stronicowym materiałem!

425 6681272
Język polski

Antyk - notatka

Hejka! Oto krótka notatka z Antyku. Jest tu o filozofii, o teatrze, o Antygonie, Mitologii i Iliadzie.

111 053290
Język angielski

Czasy w języku angielskim na egzamin ósmoklasisty.

Wszystkie czasy na egzamin ósmoklasisty z języka angielskiego (2025)!<3

8 SP14 785393
Język polski

Edelman i Powstanie w Getcie

Analiza lektury 'Zdążyć przed Panem Bogiem' Hanny Krall, koncentrująca się na tematach takich jak etyka, cierpienie, oraz heroizm w kontekście powstania w warszawskim getcie. Opracowanie omawia genezę, problematykę oraz kluczowe postacie, w tym Marka Edelmana, ukazując złożoność wyborów moralnych w obliczu Holokaustu.

314 663352

Zobacz, co mówią o nas nasi użytkownicy. Pokochali nas, pokochasz też i Ty.

4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Stefan Sużytkownik iOS

Aplikacja jest bardzo prosta i dobrze przemyślana. Do tej pory znalazłem wszystko, czego szukałem i mogłem się wiele nauczyć z innych notatek! Na pewno wykorzystam aplikację do pomocy przy robieniu prac domowych! No i oczywiście bardzo pomaga też jako inspiracja do robienia swoich notatek.

Samantha Klichużytkownik Androida

Ta aplikacja jest naprawdę świetna. Jest tak wiele notatek i pomocnych informacji [...]. Moim problematycznym przedmiotem jest język niemiecki, a w aplikacji jest w czym wybierać. Dzięki tej aplikacji poprawiłam swój niemiecki. Polecam ją każdemu.

Annaużytkownik iOS

Wow, jestem w szoku. Właśnie wypróbowałam aplikację, ponieważ widziałam ją kilka razy reklamowaną na TikToku jestem absolutnie w szoku. Ta aplikacja jest POMOCĄ, której potrzebujesz w szkole i przede wszystkim oferuje tak wiele rzeczy jak notatki czy streszczenia, które są BARDZO pomocne w moim przypadku.

Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...

Nasz asystent AI jest specjalnie dostosowany do potrzeb uczniów. W oparciu o miliony treści, które mamy na platformie, możemy udzielać uczniom naprawdę znaczących i trafnych odpowiedzi. Ale nie chodzi tylko o odpowiedzi, towarzysz prowadzi również uczniów przez codzienne wyzwania związane z nauką, ze spersonalizowanymi planami nauki, quizami lub treściami na czacie i 100% personalizacją opartą na umiejętnościach i rozwoju uczniów.

Aplikację możesz pobrać z Google Play i Apple Store.

Tak, masz całkowicie darmowy dostęp do wszystkich notatek w aplikacji, możesz w każdej chwili rozmawiać z Ekspertami lub ich obserwować. Możesz użyć punktów, aby odblokować pewne funkcje w aplikacji, które również możesz otrzymać za darmo. Dodatkowo oferujemy usługę Knowunity Premium, która pozwala na odblokowanie większej liczby funkcji.