Matematyka4169Zaktualizowano 15 wrz 20262 strony

Zabawa z funkcją wymierną: rysujemy wykresy i poznajemy wzory!

Zgłoś
Funkcje wymierne są kluczowym tematem w matematyce, obejmującym ilorazy wielomianów. Zrozumienie ich definicji, dziedziny i właściwości jest istotne dla dalszej nauki matematyki. Funkcja wymierna to iloraz dwóch wielomianów, gdzie mianownik nie może być zerem. Kluczowe aspekty to określenie dziedziny, badanie miejsc zerowych i asymptot. Wykresy funkcji wymiernych mogą mieć różne kształty zależnie od stopnia wielomianów i ich współczynników.
Funkcja wymierna  – strona 1

Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę.
To nic nie kosztuje!

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

Rysowanie Wykresów Funkcji Wymiernych

Rysowanie wykresów funkcji wymiernych wymaga zrozumienia ich zachowania w różnych przedziałach oraz znajomości pojęcia asymptot.

Dla funkcji fxx = 1/x, możemy wyróżnić dwa przypadki:

  1. Dla a > 0:

    • Funkcja maleje w I i III ćwiartce układu współrzędnych
    • Asymptota pionowa: x = 0
    • Asymptota pozioma: y = 0
  2. Dla a < 0:

    • Funkcja rośnie w II i IV ćwiartce układu współrzędnych
    • Asymptota pionowa: x = 0
    • Asymptota pozioma: y = 0

Example: Wykres funkcji fxx = 1/x dla a > 0 przypomina hiperbolę, która zbliża się do osi x i y, ale nigdy ich nie przecina.

Highlight: Asymptoty to linie proste, do których wykres funkcji zbliża się, ale nigdy ich nie przecina. Dla funkcji wymiernych, asymptoty mogą być pionowe (gdy mianownik jest równy zero) lub poziome (gdy stopień licznika jest mniejszy od stopnia mianownika).

Przy rysowaniu wykresów funkcji wymiernych, należy:

  1. Określić dziedzinę funkcji
  2. Znaleźć asymptoty pionowe i poziome
  3. Zbadać zachowanie funkcji w otoczeniu asymptot
  4. Znaleźć punkty przecięcia z osiami układu współrzędnych
  5. Określić przedziały monotoniczności funkcji

Vocabulary: Wykres funkcji wymiernej to graficzna reprezentacja wszystkich punktów (x, y) spełniających równanie funkcji wymiernej.

Zrozumienie tych koncepcji jest kluczowe dla efektywnego rysowania i interpretacji wykresów funkcji wymiernych.

Funkcja wymierna  – strona 2

Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę.
To nic nie kosztuje!

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

Definicja i Dziedzina Funkcji Wymiernej

Funkcja wymierna to funkcja, która może być wyrażona jako iloraz dwóch wielomianów. Jej ogólna postać to:

y = Pxx / Qxx

gdzie Pxx i Qxx są wielomianami, a Qxx ≠ 0.

Definition: Funkcja wymierna to iloraz dwóch wielomianów, gdzie mianownik nie może być równy zeru.

Przy określaniu dziedziny funkcji wymiernej, kluczowe jest znalezienie wartości x, dla których mianownik nie jest równy zeru.

Example: Dla funkcji y = 3x+53x+5 / 2x+32x+3, musimy rozwiązać równanie 2x+3 ≠ 0, co daje x ≠ -3/2.

Dla bardziej złożonych funkcji, takich jak y = x+3$$x-2 / 3x−63x-6, proces jest podobny:

  1. Rozwiązujemy równanie 3x-6 ≠ 0
  2. Otrzymujemy x ≠ 2
  3. Dziedzina funkcji to wszystkie liczby rzeczywiste oprócz 2, czyli D: x ∈ R - {2}

Highlight: Przy określaniu dziedziny funkcji wymiernej, zawsze szukamy wartości x, dla których mianownik jest równy zero, i wykluczamy te wartości z dziedziny.

Dla funkcji z pierwiastkami w mianowniku, takich jak y = x2+5x²+5 / √x+2x+2, musimy dodatkowo uwzględnić, że wyrażenie pod pierwiastkiem musi być nieujemne:

  1. x+2 ≥ 0
  2. x ≥ -2

Ostatecznie, dziedzina takiej funkcji to D: x ∈ [−2,∞).

Vocabulary: Dziedzina funkcji wymiernej to zbiór wszystkich wartości x, dla których funkcja jest określona, czyli dla których mianownik nie jest równy zero.

Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...

Funkcja wymierna to funkcja, która jest zapisana jako iloraz dwóch wielomianów W(x) i P(x), czyli w postaci f(x) = W(x)/P(x). Ważne jest, aby pamiętać, że dziedzina funkcji wymiernej obejmuje wszystkie liczby rzeczywiste poza tymi, które powodują zerowanie się mianownika. Na przykład dla funkcji f(x) = (2x+3)/(3x-6) musimy wykluczyć wartość x=2, ponieważ dla niej mianownik przyjmuje wartość zero.

Aby wyznaczyć dziedzinę funkcji wymiernej, musimy znaleźć wartości, dla których mianownik jest różny od zera. Na przykład dla funkcji f(x) = (2x+5)/((x+3)(x-2)) rozwiązujemy nierówność (x+3)(x-2) ≠ 0, co daje nam x ≠ -3 i x ≠ 2. Dziedziną funkcji wymiernej z pierwiastkiem może być jeszcze bardziej ograniczona, jeśli w liczniku lub mianowniku występują pierwiastki, które wprowadzają dodatkowe warunki.

Funkcja f(x)=1/x jest podstawowym przykładem funkcji homograficznej, która ma charakterystyczny kształt hiperboli. Dla a>0, funkcja maleje w pierwszej i trzeciej ćwiartce układu współrzędnych, a dla a<0, funkcja rośnie. Funkcja ta ma asymptoty funkcji wymiernej - pionową x=0 oraz poziomą y=0, które są kluczowe przy rysowaniu jej wykresu. Pamiętaj, że funkcja nigdy nie przecina tych asymptot.

Aby narysować wykres funkcji wymiernej, należy najpierw określić jej dziedzinę, znaleźć asymptoty pionowe (gdzie mianownik się zeruje) i poziome, a następnie wyznaczyć miejsca zerowe (gdzie licznik się zeruje). Potem należy zbadać zachowanie funkcji w pobliżu asymptot i narysować odpowiednie gałęzie hiperboli. W przypadku bardziej złożonych funkcji wymiernych zadania często wymagają również analizy przebiegu zmienności, aby dokładnie określić kształt wykresu.

Dodatkowe Źródła

  1. Matematyka z plusem. Funkcje wymierne przez Marcin Kurczab, Elżbieta Kurczab, Elżbieta Świda, GWO 2019, Podręcznik, Kompleksowe omówienie funkcji wymiernych z licznymi przykładami i zadaniami

  2. Matematyka. Poznać, zrozumieć. Funkcje i ich własności przez Wojciecha Balka, WSiP 2020, Podręcznik, Szczegółowe wyjaśnienie własności funkcji wymiernych

  3. Zbiór zadań z matematyki dla liceum przez Marian Gewert, Zbigniew Skoczylas, GiS 2018, Zbiór zadań, Bogaty wybór zadań dotyczących funkcji wymiernych z rozwiązaniami

  4. Matematyka. Repetytorium maturalne. Poziom rozszerzony przez Piotra Gulgowskiego, Pazdro 2021, Repetytorium, Rozdział o funkcjach wymiernych zawiera teorię i zadania maturalne

Sprawdź swoją wiedzę

  1. Przeanalizuj wpływ parametrów na kształt wykresu funkcji homograficznej fxx = ax+bax+b/cx+dcx+d - wykonaj serię wykresów zmieniając wartości a, b, c i d, obserwując przesunięcia asymptot i zmianę kształtu.

  2. Zbadaj związek między miejscami zerowymi licznika i mianownika a asymptotami funkcji wymiernej - stwórz własne przykłady funkcji i sprawdź, jak punkty przecięcia wykresu z osiami współrzędnych zależą od tych miejsc zerowych.

Podobne notatki

Matematyka

Funkcje Wymierne i Homograficzne

Zrozumienie funkcji homograficznej i wymiernej, w tym ich dziedziny, wykresów oraz rozwiązywania równań i nierówności. Obejmuje także średnie arytmetyczne, geometryczne i kwadratowe. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z matematyki.

38228149
Matematyka

Właściwości Funkcji Wymiernej

Zgłębiaj właściwości funkcji wymiernej, w tym ich wykresy i charakterystyki. Dowiedz się, jak funkcje wymierne tworzą hiperbolę oraz jakie są ich kluczowe cechy. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z matematyki. Typ: prezentacja.

2327314
Matematyka

Funkcje Wymierne: Mnożenie i Dzielenie

Zrozumienie funkcji wymiernych poprzez praktyczne przykłady mnożenia i dzielenia ułamków. Dowiedz się, jak obliczać dziedzinę oraz stosować wzory skróconego mnożenia. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z matematyki.

4133922
Matematyka

Funkcja homograficzna

Funkcja homograficzna i zadania

36499
Matematyka

Wzory na pole kwadratu i prostokąta

Zrozumienie wzorów na pole kwadratu i prostokąta z przykładami obliczeń. Dowiedz się, jak obliczyć pole kwadratu (P = a²) oraz prostokąta (P = a*b) i zobacz praktyczne zastosowania. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z matematyki.

5 SP179552
Matematyka

Podstawowe figury geometryczne

Zrozum podstawowe figury geometryczne, takie jak kwadrat, prostokąt, trójkąt, romb, prostopadłościan, sześcian i kula. Ta prezentacja dostarcza kluczowych informacji o ich właściwościach i zastosowaniach w geometrii. Idealna dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z matematyki.

23944

Najpopularniejsze notatki: Matematyka

Matematyka

Nwd i nww

Obliczanie i wyjasnienie nww oraz nwd

6 SP499998
Matematyka

Ułamki Dziesiętne: Operacje

Zrozumienie ułamków dziesiętnych: ich zapis, konwersja na ułamki zwykłe oraz podstawowe operacje matematyczne, takie jak dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie. Przykłady i szczegółowe wyjaśnienia dla uczniów. Typ: Podsumowanie.

6 SP22 009649
Matematyka

Analiza Funkcji Kwadratowej

Zrozumienie funkcji kwadratowej, jej właściwości, miejsca zerowe oraz zastosowanie w rozwiązywaniu równań. Materiał obejmuje przykłady, wzory oraz metody analizy funkcji kwadratowej w kontekście geometrii i algebraicznych równań. Typ: Podsumowanie.

172 8743221
Matematyka

Cechy Podzielności Liczb

Zrozum zasady podzielności liczb naturalnych, całkowitych, wymiernych i niewymiernych. Dowiedz się, jak rozpoznawać liczby parzyste i nieparzyste oraz zastosować reguły podzielności w praktyce. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z matematyki.

7 SP192639
Matematyka

Tabliczka mnożenia od 1 do 100 Klasa 1-4

Tabliczka mnożenia do nauki dla klas 1-4

8 SP378136
Matematyka

Rodzaje Liczb Matematycznych

Odkryj różne rodzaje liczb w matematyce: przeciwne, odwrotne, pierwsze, złożone, naturalne, całkowite, wymierne, niewymierne, rzeczywiste, parzyste i nieparzyste. Zrozum definicje i przykłady dla każdego typu liczby. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z matematyki.

6 SP7705194
Matematyka

LICZBY NATURALNE

📘 Notatka dotyczy liczb naturalnych. Idealna do szybkiej powtórki przed sprawdzianem lub maturą. Proste wyjaśnienia, uporządkowana teoria i przykłady ułatwiające zrozumienie. #matematyka #liczbyNaturalne #matura #egzamin #wiedza #powtórka

1153329
Matematyka

NWD i NWW: Metody Obliczeń

Zrozumienie i obliczanie NWD (największy wspólny dzielnik) oraz NWW (najmniejsza wspólna wielokrotność) z zastosowaniem różnych metod. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z matematyki. Obejmuje przykłady i praktyczne zadania.

7 SP27 3431726
Matematyka

Funkcja liniowa

Zakres podstawowy

1104525

Najpopularniejsze notatki

Biologia

Budowa i funkcje skóry

Szczegółowa notatka z biologii dla klas 7, podręcznik wydawnictwa nowej ery - Puls życia. Temat: Budowa i funkcje skóry.

7 SP6242190
Język polski

Inny Świat: Wspomnienia z Jercewa

Odkryj 'Inny Świat' Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, autobiograficzną powieść dokumentalną, która ukazuje brutalne realia życia w radzieckim obozie pracy. Autor, oskarżony o szpiegostwo, dzieli się swoimi przeżyciami, refleksjami na temat ludzkiej psychiki oraz relacjami z innymi więźniami. Poznaj głębokie analizy moralności, cierpienia i nadziei w nieludzkich warunkach. Idealne dla studentów literatury i historii, którzy pragną zrozumieć kontekst wojenny i totalitarny.

313 342307
Język polski

Antyk / Starożytność

ramy czasowe, cywilizację, sztuka antyczna, cechy literatury, szkoły filozoficzne, filozofowie, wzorce osobowe, budowa teatru, budowa tragedii antycznej i jej cechy

110 388190
Język angielski

Czasy w Języku Angielskim

Kompleksowe notatki dotyczące podstawowych czasów w języku angielskim, idealne dla maturzystów 2025. Zawierają szczegółowe omówienie Present Simple, Present Continuous, Past Simple, Past Perfect i innych, z przykładami i zasadami użycia. Przygotuj się skutecznie do egzaminu z tym 46-stronicowym materiałem!

423 7891219
Język polski

Mity Greckie: Kluczowe Opowieści

Zanurz się w fascynujący świat mitologii greckiej. Odkryj kluczowe mity, takie jak historia Prometeusza, Demeter i Persefony, oraz Syzyfa. Poznaj bogów, herosów i ich niezwykłe przygody, które kształtowały wierzenia starożytnych Greków. Idealne dla studentów literatury i mitologii.

135 7521182
Język polski

Edelman i Powstanie w Getcie

Analiza lektury 'Zdążyć przed Panem Bogiem' Hanny Krall, koncentrująca się na tematach takich jak etyka, cierpienie, oraz heroizm w kontekście powstania w warszawskim getcie. Opracowanie omawia genezę, problematykę oraz kluczowe postacie, w tym Marka Edelmana, ukazując złożoność wyborów moralnych w obliczu Holokaustu.

312 887301
Język polski

Walka o Godność w Getcie

Analiza 'Zdążyć przed Panem Bogiem' Hanny Krall, koncentrująca się na powstaniu w warszawskim getcie oraz dążeniu do godnej śmierci. Obejmuje kluczowe wydarzenia, postacie oraz filozoficzne refleksje dotyczące ludzkiej motywacji i cierpienia. Typ: reportaż.

1113 4255270
Język angielski

Czasy w języku angielskim na egzamin ósmoklasisty.

Wszystkie czasy na egzamin ósmoklasisty z języka angielskiego (2025)!<3

8 SP12 383334
Język polski

Części Mowy: Odmienne i Nieodmienne

Zrozumienie części mowy w języku polskim: szczegółowe omówienie odmiennej (rzeczownik, przymiotnik, czasownik, liczebnik, zaimek) oraz nieodmiennej (przysłówek, spójnik, przyimek, partykuła, wykrzyknik) części mowy. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów lub chcących pogłębić wiedzę o gramatyce.

6 SP31 9311241

Zobacz, co mówią o nas nasi użytkownicy. Pokochali nas, pokochasz też i Ty.

4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Stefan Sużytkownik iOS

Aplikacja jest bardzo prosta i dobrze przemyślana. Do tej pory znalazłem wszystko, czego szukałem i mogłem się wiele nauczyć z innych notatek! Na pewno wykorzystam aplikację do pomocy przy robieniu prac domowych! No i oczywiście bardzo pomaga też jako inspiracja do robienia swoich notatek.

Samantha Klichużytkownik Androida

Ta aplikacja jest naprawdę świetna. Jest tak wiele notatek i pomocnych informacji [...]. Moim problematycznym przedmiotem jest język niemiecki, a w aplikacji jest w czym wybierać. Dzięki tej aplikacji poprawiłam swój niemiecki. Polecam ją każdemu.

Annaużytkownik iOS

Wow, jestem w szoku. Właśnie wypróbowałam aplikację, ponieważ widziałam ją kilka razy reklamowaną na TikToku jestem absolutnie w szoku. Ta aplikacja jest POMOCĄ, której potrzebujesz w szkole i przede wszystkim oferuje tak wiele rzeczy jak notatki czy streszczenia, które są BARDZO pomocne w moim przypadku.

Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...

Nasz asystent AI jest specjalnie dostosowany do potrzeb uczniów. W oparciu o miliony treści, które mamy na platformie, możemy udzielać uczniom naprawdę znaczących i trafnych odpowiedzi. Ale nie chodzi tylko o odpowiedzi, towarzysz prowadzi również uczniów przez codzienne wyzwania związane z nauką, ze spersonalizowanymi planami nauki, quizami lub treściami na czacie i 100% personalizacją opartą na umiejętnościach i rozwoju uczniów.

Aplikację możesz pobrać z Google Play i Apple Store.

Tak, masz całkowicie darmowy dostęp do wszystkich notatek w aplikacji, możesz w każdej chwili rozmawiać z Ekspertami lub ich obserwować. Możesz użyć punktów, aby odblokować pewne funkcje w aplikacji, które również możesz otrzymać za darmo. Dodatkowo oferujemy usługę Knowunity Premium, która pozwala na odblokowanie większej liczby funkcji.